Een markante Haagse kunstschilder

De Haagse kunstschilder Richard van der Spek was een kleurrijk figuur die vele smaakmakende en niet altijd onomstreden schilderijen heeft gemaakt. Ik heb hem gekend vanaf onze eerste schooljaren – allebei geboren in 1946 – tot aan zijn dood in 2014. Hij was een echte Hagenaar, zijn levenlang woonde en werkte hij er.

Zijn jeugd bracht hij door in de Daguerrestraat, later heeft hij een dubbel bovenhuis aan de Kanaalweg in Scheveningen betrokken. Al vroeg begon Richard met tekenen en schilderen, het was zijn lust en zijn leven. Na een paar jaar MULO aan de Han Stijkelschool had hij het daar wel gezien en werd hij toegelaten op de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. In 1968 studeerde hij er cum laude af. Vanaf 1973 had hij solotentoonstellingen in ondermeer het Haags Gemeentemuseum, in Pulchri Studio, bij de Haagse Kunstkring, in het museum voor schone kunsten in het Belgische Oostende en in Duitsland.

Richard van der Spek was ook een groot liefhebber en kenner van klassieke muziek, met name van opera’s. Bij hem thuis in de Daguerrestraat beluisterden we op zaterdagavonden zijn nieuwe opera-albums. Tijdens die muziekavonden zat hij op een zelfgebouwde, met bladgoud beklede, troon die op een verhoging stond!

Zoals gezegd, hij was een kleurrijk figuur. Met lange passen liep hij door de Haagse binnenstad, gekleed in een zwarte jas die bijna tot aan de grond reikte en met een grote zwarte, soort vlinderdas zoals componisten als Wagner en Mozart destijds droegen. Legendarisch waren zijn verjaardagsfeesten waar een bont gezelschap kunstenaars en kunstliefhebbers op af kwamen. Steevast om 12 uur middernacht werd de grammofoonplaat ‘De begrafenis van manke Nelis’ van Johnny Jordaan gedraaid. Daarna, als iedereen al flink diep in het glaasje had gekeken, volgde vaak een hilarische voordracht van de eigenzinnige fotograaf, dichter, beeldend kunstenaar en latere kluizenaar Gerard Fieret. Fieret stond in Den Haag ook bekend als de duivenman, omdat hij dagelijks een vaste route door Den Haag fietste om de duiven te voeren.

Richard van der Spek is altijd overtuigd figuratief blijven schilderen. Naast portretten schilderde hij thema’s uit muziek en literatuur. Zo maakte hij 24 grote, indrukwekkende schilderijen op de operaserie De Ring des Nibelungen van Richard Wagner. Daarnaast schilderde hij graag gefingeerde scènes uit het dagelijks leven met een parodiërende of maatschappij-kritische ondertoon.

Zo was zijn schilderij ‘BKR-syndroom’ een aanklacht tegen het morrelen aan de Beeldende Kunstenaars Regeling. Hij schilderde een in zijn ogen incompetente beoordelingscommissie uit met symboliek uit het nazitijdperk, waarop hij prompt uit de regeling werd gezet.

Op een ander schilderij beeldde hij een lachende Prins Claus af, zittend in een rolstoel en met een doos lucifers in de hand. Op de achtergrond is een brandend Paleis Huis ten Bosch te zien; hij had zich bevrijd uit het keurslijf van het koningshuis. En tijdens de parlementaire enquête over de Bouwfraude moet hij zich zo hebben geërgerd aan het collectieve geheugenverlies van de ondervraagden dat hij daar een passend schilderij over maakte: een volgevreten bouwondernemer die door de commissie aan de tand wordt gevoeld.

De katholieke kerk moest het eveneens bij hem ontgelden, op heel wat schilderijen zijn ladderzatte geestelijken afgebeeld die (half)blote vrouwen betasten. Humor, maar dan met een diepere betekenis, is ook vaak in zijn schilderijen terug te vinden. Zo schilderde hij een naakte vrouw met enorme borsten die, als ware zij een grazende koe, op haar handen en knieën op het grastapijt zit, gadegeslagen door twee voldane plastisch chirurgen.

Richard is helaas te jong gestorven. Ik hoop van harte dat er nog eens een fraai kunstboek uitkomt, waarin zijn omvangrijke oeuvre mèt verklarende teksten staat. En als dat niet zou lukken, zou in ieder geval een grote overzichtstentoonstelling recht doen aan deze bijzondere Haagse kunstenaar.

Hans Boers
hansboers@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann