Eerste Haagse burgemeester: Dirk van Alkemade

De Van Alkemadelaan is wijd en zijd bekend bij alle binnen- en buitenlandse toeristen die hun heil zoeken richting het Scheveningse strand. Ook de Hagenaars kennen de ellenlange weg door de deftige buurt Benoordenhout, waarlangs het zo gebrekkig parkeren is. De laan is vernoemd naar één der eerste burgemeesters van Den Haag, maar wie was die man? We gaan eens proberen hier antwoord op te geven.

Naar algemeen wordt aangenomen is Dirk Kerstantsz van Alkemade afkomstig uit Delft, waar hij in 1502 werd geboren als telg van het gelijkluidende oude geslacht. Geheel onfortuinlijk zal de familie niet zijn geweest, daar ze verkeerde met lieden uit de opperste bestuurslaag van Holland.

Op middelbare leeftijd komt Dirk met zijn vrouw naar Den Haag, waar hij in 1546 een uitermate deftig pand in de Nobelstraat betrekt. Zijn vrouw Cornelia van der Eynde moet niet minder enthousiast zijn geweest over het pand en vooral ook de buurt waarin ze terechtkwamen.

Spui
De Haagse binnenstad was nog klein met enkele gegoede straten rond de Kneuterdijk en de Jacobskerk, die bevolkt werden door hofambtenaren, die vaak elders waren geboren en in Den Haag hun nieuwe stede vonden. Rond het Spui was de minder gegoede buurt met havens, werklui en dames van lichte zeden.

Het bestuur over Den Haag was in handen van het Hof en deels lag het bij de schout en schepenen van Haagambacht. Een burgemeester als vroede vader, kende Den Haag nog niet. Dit alles zal te maken hebben gehad met de bezielende heerschappij die uitging van de machtige bestuurders van Het Binnenhof.

No(ta)bel
De vermogende Van Alkemade kwam te wonen in het monumentale pand van de familie Van Essche, dat veel royaler was dan een dubbelherenhuis en meer weg had van een stadspaleis. De Nobelstraat was een straat vol welgestelden en machtige hoge bestuursambtenaren. Allemaal ‘nobele’ lieden, ofschoon niet per se van adel, maar wel notabel!

Op 55-jarige leeftijd werd Van Alkemade naar voren geschoven als weesmeester, hetgeen hem nog meer contacten in bestuurlijke kringen opleverde.

Stadhuis
In die tijd werd er steeds meer geroepen om een burgemeester voor Den Haag. Bij de Staten van Holland werd daar telkenmale op aangedrongen. Ook Van Alkemade roerde zich in deze strijd en uiteindelijk kwam het nieuwe ambt in 1559 tot stand. De residentie kreeg gelijk twee burgemeesters! De ene was Jacob Willemsz van der Mije, die in 1561 reeds overleed en de andere was Dirk van Alkemade, die feitelijk iets later tot burgervader werd benoemd.

Ongetwijfeld vanwege zijn goede contacten in de hogere kringen ging hij zich inzetten voor de bouw van een heus stadhuis ter vervanging van het oude dorpshuisje. Onder de bezielende leiding van Van Alkemade zien we dan ook het bekende schitterende stadhuis aan de Groenmarkt verrijzen, dat in 1563 werd opgeleverd. Van Alkemade zat op de eerste rij en de totstandkoming van het stadhuis mag zeker als zijn verdienste worden beschouwd.

Trouw
Ondertussen kwamen de roerige tijden van de Beeldenstorm eraan. In Den Haag verliep de wende vrij rustig, doch ook hier werden de kerken ontdaan van hun beelden. Van Alkemade bleef het katholieke geloof trouw, doch bij het verhevigen van de strijd zag hij zich gedwongen in 1573 naar het katholieke Haarlem te vertrekken, waar hij in 1574 reeds overleed. Zijn goederen in Den Haag werden geconfisqueerd.

Frans van der Helm
helmhuis@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann