Ongehuwde mannen opgeborgen in HTO-gebouw

Het monumentale pand aan de Rijswijkseweg staat er nog even solide bij als tijdens de oplevering in 1925. In het voormalige tehuis wonen nog steeds mensen, doch de ongehuwde Hagenaars van weleer zijn vervangen door vele studenten en andere bewoners van alle nationaliteiten. Bijna honderd jaar geleden werden de eerste plannen gesmeed om te komen tot een tehuis voor ongehuwde mannen.

Onder luid gejuich opende burgemeester Patijn in aanwezigheid van vele prominenten in 1925 het HTO-gebouw. Het tehuis bood onderdak aan 450 ongehuwde mannen, die in een klein kamertje van 2 bij 3 hun onderkomen hadden. Voor die tijd werd dat als een luxe gezien. Het was de bedoeling dat er vooral arbeiders in kwamen te wonen, doch die wens ging moeilijk in vervulling. De oprichter van het grote vrijgezellenhuis, de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, had vanaf de eerste jaren al moeite om een 100% bezetting te krijgen. De wens om met zijn allen bij elkaar te gaan wonen was niet zo vanzelfsprekend. Er hing een prijskaartje aanvast. Wekelijks diende ƒ 5,50 te worden betaald en wilde je pension hebben, dan was de prijs
ƒ 8,50 per week. Dat kon de arbeider niet betalen, dus kwamen gegoede Delftse studenten en wat beter gesitueerden hun plaats innemen. Tot renteniers aan toe.

Architect
Het gebouw was een schepping van architect K.P.C. de Bazel (1869-1923), die er in 1920 helemaal voor ging. Helaas door vroegtijdig overlijden, moest bouwmeester J. van de Linde de klus verder klaren. Vanaf 1922 tot 1925 werd er met 50 tot 100 arbeiders gewerkt aan het gebouw dat een oppervlakte heeft van 50 bij 60 meter en 20 meter hoog is. In de grond moesten meer dan 900 palen van 15 meter worden gedreven om de oppervlakte van 150.000 kg te kunnen dragen. Bij de opening van het tehuis, konden de nieuwe bewoners genieten van een welverzorgd onderkomen compleet met restaurant, biljart- en spelgelegenheden. Verder een lees- en schrijfkamer inclusief aangrenzende bibliotheek, vergaderruimten tot zelfs een ziekenvertrek aan toe. Ook ontvangstlokalen waren aanwezig, maar een vrouw op de kamer was er niet bij. Daarop werd streng toezicht gehouden. Ook de fameuze grote eetzaal was schitterend gedecoreerd en had niet misstaan in een paleis. Hij gaf uitzicht op het terras dat aan de voorkant bij de Rijswijkseweg was gelegen.

Exploitatie
Het HTO-gebouw draaide de eerste tien jaar ronduit slecht doordat ze geen voldoende dekking had. Van de 450 kamers waren er nimmer meer dan 395 bezet door vaste bewoners zoals in 1930, daarna daalde het aantal tot 217 in 1936. De gemeente werd dan ook vriendelijk verzocht het project te subsidiëren. Vanaf 1936 kwam daarvoor jaarlijks een bedrag van maximaal 35.000 gulden beschikbaar. Het gebouw exploiteerde ook de badinrichting voor de buurt, daar dergelijke voorzieningen in de meeste huizen nog ontbraken.

Ondergang
De oorlog ging bijna ongehinderd aan het pand voorbij. Eventjes moesten de bewoners evacueren vanwege vordering, maar begin 1943 konden de vrijgezellen weer terug. In latere jaren daalde het animo verder om een kamer te huren in het gebouw. Kort na het 50-jarig bestaan nam de gemeente het gebouw over. De kamers werden verbouwd tot kleine appartementen en eisen aan bewoning waaronder de vrijgezellenstatus werden nagenoeg afgeschaft. Het aantal nationaliteiten ligt boven de 25. Inmiddels zitten er vooral studenten in het tehuis, zodat het met het oudemannenhuis voorgoed is afgelopen.

Frans van der Helm
helmhuis@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann