Afbraak ‘Groene Zoodje’ door klagende buren

De Hagenaar is vertrouwd geraakt met de vele historische gebouwen, die toeristen naar onze stad lokken. Wij slenteren over het Binnenhof en langs de Gevangenpoort zonder dagelijkse aandacht te schenken aan deze historische monumenten. Ook de Plaats nabij de Gevangenpoort is zo’n merkwaardige plek met een naam die ons wel eens heeft doen afvragen: waar komt hij vandaan?

De Plaats kent een roemrijk verleden. Sommige bronnen beweren dat hier reeds recht werd gesproken voordat het Binnenhof bestond.

Vanuit de geschiedenisboekjes kennen we het vooral vanwege het afschuwelijke volksoproer en de daaropvolgende lynchpartij van de gebroeders De Witt in 1672 en ook wellicht van de moord op Aleida van Poelgeest in 1392, die een minnares was van graaf Albrecht van Beieren.

Vierschaar
We moeten ons het Binnenhof eens voorstellen in de grafelijke tijd.

De robuuste Gevangenpoort en het Binnen- en Buitenhof vormden nog één indrukwekkend complex, waar de graaf resideerde.

Gravin Jacoba van Beieren werd er als laatste gravin in 1436 begraven in een stampvolle Hofkapel, die tot in de 19e eeuw zichtbaar aanwezig was op het Binnenhof.

De rechtspraak van heel het graafschap Holland lag in Den Haag naast de Hofvijver aan de Plaats waar de Vierschaar sinds mensenheugenis zetelde. Het stenen schavot (het Groene Zoodje) stond vlakbij de Gevangenpoort

Spektakel
De plek werd gebruikt voor allerlei soorten executies, waarbij ophanging, wurging en onthoofding het luguberst waren en het meest tot onze verbeelding spreken. Dergelijke spektakels trokken veels bekijks. Ook bij geselingen en brandmerken kwamen steevast veel Hagenaars kijken naar het evenement. Want dat was het voor hen!

Wanneer een misdadiger vele uren werd tentoongesteld voor zijn begane misdrijf, jouwde het opgetrommelde publiek de crimineel uit of bekogelde hem met rot fruit, eieren of zelfs drek.

Groene Zoodje
Bij het groeien van de omgeving rond het Binnenhof, ging het plaatselijke bestuur en de rechtspraak steeds meer over op de Haagse magistraten. Rond 1450 is het schavot gelegen vóór de Hofvijver op de hoek van Plaats en Vijverberg. Daar stond “een heilig kruis nabij de Vierschaar en het schavot”. Op deze plek werden de misdadigers van het Hof bestraft. Degenen die onder het Haagse gezag vielen, werden naar een plaats aan de Scheveningseweg gebracht voor de executie van het vonnis. Ter afschrikking werden de stoffelijke overschotten aan staken, stokken en raderen gehangen.

Tussen de Laakmolen en de Rijswijkseweg was een galgenveld, waarop de lijken hingen te bungelen “totdat ze door de vogels waren opgegeten”. Die omgeving was destijds overigens nog Rijswijks grondgebied.

Ergernis
In het begin van de 17eeeuw wilde de Haagse Baljuw ook gebruik maken van het schavot aan het Groene Zoodje, doch dat verbood het Hof van Holland, dat van deze executieplaats uitdrukkelijk het alleenrecht bezat en ook wilde behouden. De Baljuw moest genoegen nemen met de plaats aan de Groenmarkt.

Het aanzien van de permanente executieplaats kwam de buurt niet ten goede. De deftige bewoners van de Kneuterdijk en de Vijverberg uitten steeds vaker hun ergernis tegen dit schavot en het publiek dat zich ertoe aangetrokken voelde. In 1719 werd dan ook besloten om de stenen executieplaats af te breken en te vervangen voor een houten, die alleen voor de gelegenheid werd opgebouwd.

Zo kwam er een einde aan het stenen schavot, met de naam Groene Zoodje, waarvan de oprichting teruggaat tot 1473.

Frans van der Helm
helmhuis@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann