Van auto tot pakketje: Pametex (1946-2005)

Eind jaren zeventig: een doordeweekse dag in de Binckhorst met veel bedrijvigheid. Op de sloperijen aan de Trekvlietweg zoals Van Gils, De Kneus, Goedkoop en Netten is het een komen en gaan van sleutelaars die op zoek zijn naar een onderdeel voor hun auto. Terwijl de autosloper een sigaar rookt bij zijn keet, klimmen de gegadigden op en in de autowrakken, gewapend met een stuk gereedschap. Als het gedemonteerde stuk wordt aangeboden aan de slopers, begint het onderhandelen en verdwijnt de koper tevreden met zijn gedateerde voertuig om thuis verder te sleutelen.

Op begraafplaats St. Barbara wandelen werknemers van de omliggende bedrijven als Fabriton, Defensie, arbeidsvoorzieningen, Rosier, Mazda en Auto-Palace om daar in alle rust te genieten van hun meegebrachte boterhammetjes.

Dan wordt de rust verstoord door een enorme klap: vogels vliegen verschrikt op en toevallige passanten kijken elkaar verbaasd aan. De werknemers halen echter meewarig hun schouders op: weer een verborgen LPG-tank ontploft in de shredder van de nabijgelegen Pametex, het enorme auto-vernietigingsbedrijf van Den Haag dat 4.000 wrakken per week verwerkt.

In mijn serie artikelen voor De Oud-Hagenaar neem ik u in deze editie mee naar een bedrijf dat vele jaren in Den Haag actief was en de stad heeft bevrijd van duizenden autowrakken. Uit mijn vorige artikelen heeft u kunnen opmaken dat ik een openbaar vervoerliefhebber ben. Ik heb vele uren bij de Pametex doorgebracht voor het fotograferen van mijn geliefde HTM-bussen, die daar destijds nagenoeg alle gesloopt werden.

Voor de oorsprong van de Pametex moeten we terug naar circa 1890 als de Leidse familie Kroesemeijer een papier- en lompenhandel begint in hun woonplaats. Na de Tweede Wereldoorlog verplaatst het bedrijf zich naar de Haagse Bierstraat 5a waar Luc Kroesemeijer een oud ijzer-, lompen- en papierhandel begint. In 1965 wordt dan de locatie Binckhorstlaan 162 op het terrein van de Nederlandse Spoorwegen gevestigd.

In 1969 wordt op het terrein van de sloper een shredder geïnstalleerd. Deze machine is in staat in een uur honderd wrakken tot brokken schroot te verwerken, maar is ook geschikt voor wasmachines, koelkasten en bedrijfsmachines. Dat gaat dan wel met een enorm lawaai gepaard, want de vernietigingsmachine maakt een oorverdovend geluid. Het apparaat met een aanschafprijs van zo’n 4 miljoen is in staat een vrijwel compleet autowrak – waar uitsluitend de vloeistoffen, accu, motor en LPG-tank uit worden verwijderd – binnen een minuut te vermalen tot brokjes schoon ijzer, rubber, glas en kunststof. Reststoffen zoals de bekleding worden afgestort in containers. Nu zijn er altijd slimme automobilisten die de hoge wegenbelasting voor LPG willen ontduiken en een LPG-tank verdekt opstellen in het voertuig. Als die over het hoofd worden gezien volgt bij een afgevulde tank, een ontploffing die tot ver in de omtrek te horen is…. En dat terwijl een bord aan de poort dat waarschuwt dat aangeboden auto’s geen brandstof, olie, LPG of accu’s mag bevatten. Op een van de foto’s bij dit artikel waarbij een oude HTM-bus voor sloop wordt aangeboden, zien we dit bord op het eenvoudige toegangshuisje gemonteerd.

In 1974 maakt Pametex weer geschiedenis door aanschaf van een mobiele autowrakkenpletter: een M.A.P. Een mooi scrabblewoord met driemaal de woordwaarde. Het probleem is namelijk dat het vervoer van autowrakken door de grootte van de lading erg duur is. Daardoor was het werkterrein van de shredder te beperkt en was het niet rendabel wrakken buiten de regio op te halen. De eigen vrachtwagen van Pametex beperkte zich dan ook voornamelijk door het ophalen van door de politie in beslag genomen wrakken, en de sloper tot het in ontvangst nemen van autohandelaren die hun leeggeplukte wrakken bij de poort kwamen inleveren. Om daar een einde aan te maken schafte de Pametex een z.g. M.A.P. aan, een op een trailer gemonteerde pletmachine die een wrak plet tot een metalen plaat van slechts 25 cm dik. Hierdoor konden een groter aantal wrakken per keer worden vervoerd met de bij de trailer behorende dieplader en voorlader. Kortom circa vijf keer zoveel lading!

Dankzij de aanschaf van meerdere M.A.P.’s was Pametex in staat een belangrijk deel van het Nederlandse wrakkenprobleem op te lossen. Immers: in de jaren zestig zaten de autoslopers door de hele stad, zoals aan de Nieuwe Haven, de Ravesteinstraat, de Hekkelaan en Zoutkeetsingel. Dit ging gepaard met veel glas en olie, dus vervuiling in de woonwijken.

De populariteit van Pametex had ook zijn keerzijde; naast het aanbod van auto’s, bussen en vrachtwagens werden ook gebruiksartikelen als koelkasten, wasmachines en fietsen aangeboden. Bij een controle van de politie in 1996 bleek er meer shredderafval op het terrein aanwezig dan toegestaan. In de zomer van 1995 was er al eens brand uitgebroken door broei in een berg afval, afkomstig van verwerkte auto’s. De politierechter legde Pametex een forse boete op. Kroesemeijer was terecht hels, hij stelde de rotzooi voor anderen op te ruimen en meer afval te krijgen aangeboden dan hij kon verwerken. Want 70 procent van de stoffen is her te gebruiken, maar er blijft een onbruikbaar restant van circa 30 procent over.

 

Toen ik op enig moment de Pametex bezocht om wat foto’s te maken van versneden HTM-bussen, trof ik op het achterterrein een enorme blauwe berg van postzegelautomaten aan, ingeleverd door de PTT. Dat leek me wel wat voor aan de schutting in mijn achtertuin, maar de chef op kantoor was onverbiddelijk: het contract dat met PTT was afgesloten behelsde vernietiging van de hele partij en daar was geen discussie over mogelijk. Ook voertuigen die eenmaal door de poorten waren gekomen werden gesloopt en nooit meer verhandeld.

En daar moest je je dan maar bij neerleggen. Ik was al blij dat ik vrij mocht fotograferen, zolang ik uit de buurt bleef van die helse shredder en geen slopers in de weg liep.

Rond 2005 valt het doek voor de Pametex. Het bedrijf fuseert met de firma Van Dalen en vestigt zich in het industriegebied bij Moerdijk. Het terrein wordt volkomen gesaneerd en is nu in afwachting van de ontwikkelingen. De Binckhorst wordt een van de grootste bedrijventerreinen van de Haagse regio. Den Haag investeert de komende jaren 10 miljoen euro in de buitenruimte van de gebieden rond drie havens van de Binckhorst. Ook het voormalige terrein van Pametex zal opnieuw worden ingericht en wellicht zullen toekomstige bewoners tijdens donkere nachten nog wel eens de ijzer op ijzergeluiden van het sloopbedrijf waarnemen…

Ruurd Berendes.
r.berendes@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann