De Delpratwoningen

Voordat in 1901 de woningwet was aangenomen, een wet die het begin was van de in die tijd zo noodzakelijke overheidsbemoeienis met de woningbouw, was door ‘De Vereeniging tot verbetering van de woningen der arbeidende klasse’ in Den Haag een complex van 46 arbeiderswoningen gebouwd. Deze vereniging was een pionier in Nederland op het gebied van sociale woningbouw. Het complex lag tussen de Hoefkade en de Parallelweg. De huisjes werden genoemd naar één van de oprichters en tevens eerste voorzitter van deze vereniging, Isaac Paul Delprat, de Delpratwoningen.

De projecten van deze Vereniging staken gunstig af in de buurt. Om de huurprijs niet te laag te houden, werden bedeelden en armen niet geaccepteerd, omdat zij slechte betalers waren. Het was de élite onder de werklieden, die in de verenigingswoningen haar intrek nam.

De woningen bevatten beneden een grote en een kleine kamer, een keuken, een betegeld plaatsje achter de keuken, boven twee kleine kamers en een zolderruimte. Ook hadden alle huisjes een eigen voortuintje, afgesloten door houten hekken.

Metselaar
Mijn grootvader Maarten Kerkhof voldeed aan de criteria van de Vereniging. Hij behoorde als metselaar die altijd van werk verzekerd was, tot één van degenen die aanspraak kon maken op een dergelijk huisje. En in 1909 werden mijn grootouders Maarten en Doortje met hun kinderen de trotse bewoners van één van de Delpratwoningen.

Mijn grootmoeder Doortje, als voormalig dienstbode, bestierde nu geheel en al zelf haar huishoudentje. Alles wat ze in haar leven in de ‘grote huizen’ geleerd had, kon ze in miniatuurformaat, zelf in praktijk brengen.

Haar huisje glom van onder tot boven, haar kinderen zagen eruit om door een ringetje te halen en haar maaltijden waren altijd smakelijk, ondanks de eenvoudige ingrediënten die zij tot haar beschikking had. Als al het werk achter de rug was, wat zelden gebeurde, stopte zij alle gaten in de kousen. Gestopte kousen van Doortje waren als nieuw.

Breiwerken
En dan haar breiwerken. Als de kousen gestopt waren, pakte zij haar breinaalden en breide kousen, vesten en sjaals voor het hele gezin. Kousen breien, ga er maar eens aan staan. Het breien van de hiel is een speciale techniek, daar heb je vier naalden voor nodig. Doortje breide kousen voor het hele gezin en als iedereen voorzien was, breide ze voor de rest van de familie.

Het huis had houten vloeren en er moest iedere dag geveegd worden, zowel beneden als boven. Die houten vloerdelen sloten niet zo naadloos tegen elkaar als het tegenwoordige laminaat en vertoonden veel kieren.

Het oudste kind moest op haar knieën achter de bezem aan kruipen om het achtergebleven vuil los te peuteren met een haarspeld. De matrassen waren gevuld met stro en moesten iedere dag opgeschud worden, ook dat was een karweitje waar de oudste kinderen al snel bij werden ingeschakeld. De was, dat was een tijdrovend en zwaar karwei, daar kon Doortje ook wel hulp bij gebruiken, spoelen, wringen, de was van de ene tobbe in de andere tillen. Ze had een tweepitsgastoestel, maar ook een geëmailleerd petroleumstelletje, waarop het sudderwerk plaatsvond, stoofpeertjes, sudderlapjes, hachee. Geen stoofpeer zo lekker als die van Doortje Kerkhof.

Zingend
Maarten ging ’s morgens om vier uur lopend naar zijn karwei met een heel stel collega metselaars en timmerlieden. Een fiets hadden ze niet, die was te duur voor werklieden. Zingend liep het hele stel de Wassenaarseweg af, richting Wassenaar, waar in die periode veel grote klussen voor hen waren. Doortje had een zakje genaaid voor zijn boterhammen en dat hing in een koordje om zijn hals, samen met een plat, blauw geëmailleerd kruikje, dat van binnen wit was, en werd afgesloten met een sluiting van ijzeren beugeltjes met een porseleinen dop met een rubber ringetje, zoals we heden ten dage kennen van sommige bierflesjes.

Tot de dood van Doortje in 1958 is het huisje in de Delpratwoningen bewoond door mijn grootouders Kerkhof. Alle kleinkinderen hebben er gezellige en warme herinneringen aan.

Maria Janssen
mariajan@xs4all.nl

Uit: De eeuw van mijn moeder, Maria Janssen, Uitgeverij Aspekt, september 2018

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann