Jeugdherinneringen van een ex-Hagenaar (deel 2)

Een vorige keer nam ik u mee naar de Escamplaan van de jaren dertig. We waren aangeland bij de winkel van Jamin, die voor ons, kleuters van de kant van de oneven nummers, vrijwel onbereikbaar was vanwege de trambaan van lijn 6. Maar wij hadden een niet te onderschatten alternatief, dat ik u graag in herinnering breng.

Op ongeveer 50 meter van mijn woning, op de hoek van de Weesperstraat en de Muiderbergsestraat, bevond zich een, aan de buitenkant onooglijk uitziend, klein winkeltje met op de ruit geschreven: ‘TOKO’, maar het had beter ‘DILEMMA’ kunnen heten. Het werd gerund door waarschijnlijk, een zigeunerechtpaar. Het was een, bij de jeugd zeer bekend en geliefd, voorwereldlijk snoepwinkeltje waar ze de zoetigheden per stuk verkochten en wel twee-voor-één-cent. Nergens in de hele buurt werd zoveel getwijfeld als in dat winkeltje.

De eerste twijfel was al sowieso: koop ik er twee of koop ik er ‘één-met-een-hallefie-terug’. Twee kopen betekende dat je er één onverpakt in je hand of broekzak moest bewaren en één kopen betekende een half centje terug. Nu was zo’n ‘halfie’ niet alleen in waarde, maar ook in grootte de helft van een cent. En waar bergt een kind zoiets kleins en waardevols op?

Het tweede en verreweg grootste dilemma was de keuze uit een toonbank met wel 30 verschillende soorten drop en snoep, uitgestald in kartonnen dozen, waarover overigens de hele kindergemeenschap al in een eerder stadium, rijkelijk gehoest en gespetterd had. Favoriet was de overbekende toverbal die tijdens het consumeren regelmatig en met niet al te schone handen uit de mond werd genomen om te zien welke kleur deze heerlijkheid nu weer had aangenomen. Uiteraard werd dit door vriendjes uitbundig meebeleefd.

Het is mij slechts één keer overkomen dat een meisje mij gulhartig aanbood ook voor een kleurtje te zuigen waar ik toen enthousiast aan heb meegewerkt.

Nu ik met die toko bezig ben, schiet mij opeens een oud kinderversje te binnen dat ik op de lagere school voor het eerst hoorde. Dit mag hier dan ook niet ontbreken en gaat als volgt:

‘Het Soepwinkeltje’
In de donkere straat, – waar ’t belletje gaat,
kletst ’t deurtje al rinkelend open.
Komen in ’t kamertje klein, – bij ’t lampengeschijn
de kleutertjes binnengeslopen.

En ’n dappere vent – in z’n knuistje een cent,
stapt naar vóór en blijft grinnikend zwijgen.
Tot de koopvrouw geleerd – zijn fortuin inspecteert
en vertelt wat-ie daarvoor kan krijgen.

’t Is een reep zwarte drop, – koek met suiker erop,
’n kleurbal, ’n zuurbal, ’n wafel,
zoethouten stok, – of ’n kleurige brok,
’t ligt alles bijeen op de tafel.

Als de kapitalist – zich wat dikwijls vergist,
de koek en de suiker beduimelt,
scheldt de juffrouw verwoed, – dat-ie het kostelijk goed
met z’n smerige vingers beduimelt.

De kleuter verbaasd – dat de juffrouw zo raast
smoest stiekem wat met z’n kornuiten.
De keus wordt bepaald, – de kleurbal betaald,
dan schooien ze slent’rend naar buiten.

In de donkere straat – waar het troepje nu gaat
wordt hevig gewikt en gewogen.
Dan zuigen ze om beurt – tot de bal is verkleurd
en hun rijkdom-illusie vervlogen…

De TOKO verhuurde ook fietsjes voor zeven cent per uur. Je had al zeker meer dan een uur nodig om dit bedrag uit je vaders portemonnee te kletsen.

Overigens heeft mijn vader mij wel op een van die gehuurde fietsjes fietsen geleerd. Dan moest je wel binnen een uur slagen, anders was ‘ie nog eens zeven cent kwijt.

Eveneens in de Muiderbergsestraat, op de hoek van de Larensestraat, bevond zich een kleine ondernemer: kruidenier Van der Wiel. Zulke buurtwinkels hadden een belangrijke, sociale functie. Hier kwamen de buurtbewoners elkaar tegen en bespraken de weetjes van de dag. Nieuwtjes werden onderling uitgewisseld, ziektes en sterfgevallen vermeld. Kortom, een bron van sociale contacten dat, met de komst van de supermarkten in de jaren zestig, volledig uit het zicht van de gemeenschap verdween. Tegenover Van der Wiel was een nering waar o.a. heet water werd verkocht, een zogeheten waterstokerij. Dat is in de huidige tijd toch niet meer voor te stellen?

En welke tijdgenoot herinnert zich niet in zijn kindsjaren die heerlijke geur van koffie rond de winkel van De Gruyter op de hoek van de Voorthuizenstraat en de Apeldoornselaan? Op de andere hoek de speelgoedwinkel van Houtman en aan de overkant de kruidenierswinkel van Simon de Wit en de viskar van Scheveningse Carolien die, als altijd in originele klederdracht, haar vis aan haar klanten verkocht?

Karel Koper
k.f.koper@hetnet.nl

Voorthuizenstraat, gezien van de Hoenderlostraat richting Loosduinsekade. Foto: Kempff, P.G. (vervaardiger), collectie Haags Gemeentearchief

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann