Toelichting op artikel ‘Over een hofkok en een huursoldaat’

Eén van de lezers van mijn artikel ‘Over een hofkok en een huursoldaat’ wees mij er terecht op dat ik met betrekking tot de reden van de veelheid van spellingsvormen van de kinderen van Heinrich Widmer geen gebruik had mogen maken van de aanduiding geboorteakten. Ik heb die aanduiding meer in algemene zin willen zien zonder dat ik mij de formele en geschiedkundige achtergrond van die documenten heb gerealiseerd. Dat is natuurlijk niet correct en het spijt mij dat mogelijk ook andere lezers zich daaraan hebben kunnen storen.

Geboorteakten als zodanig bestonden in die tijd namelijk nog niet. Pas ten tijde van de Franse overheersing moesten kinderen na hun geboorte worden aangegeven bij de gemeentelijke instanties en toen konden er pas formele geboorteakten worden opgemaakt.

Daarvóór werden huwelijken en geboorten e.d. bijgeschreven in de kerkelijke registers. Het was dan ook inderdaad historisch zuiverder geweest als ik had gesproken over de doopakten of het kerkregister.

Die grote diversiteit aan achternamen binnen één gezin behoeft, volgens die lezer, ook niet uitsluitend te worden geweten aan het veronderstelde gebrekkige Nederlands dat Heinrich zou hebben gesproken. Het was ook een euvel zonder dat gebrekkig Nederlands aan de orde was. Het zou er wel aan toe hebben kunnen bijdragen.

Diezelfde lezer (en misschien een aantal anderen met hem) verwonderde zich er ook over dat zo’n eenvoudige huursoldaat zou kunnen beschikken over een (familie)wapen. Dat heeft mij destijds óók verwonderd.

Het ‘wapen’ is ons indertijd samen met andere familiegegevens aangeleverd door de Stadsarchivaris van Zürich, Herr Paul Gyer. De heer Gyer had, naar zijn zeggen, in het Zwitsers Landsmuseum te Zürich in een 19e eeuws privaat wapenboek een oud familiewapen gevonden dat aan de familie Widmer zou moeten worden toegedicht.

Ik heb het wapen dus op zijn gezag opgevoerd.

Een mogelijke verklaring zou echter ook kunnen zijn dat het hier één van die emblemen betreft die in Zwitserland in een tijd van overwegend analfabetisme werden gebruikt om de huizen van elkaar te onderscheiden. Huisnummers waren door dat analfabetisme toen niet bruikbaar.

Ik hoop zeer dat ik hiermee het één en ander heb rechtgezet en verklaard.

Gé C Witmaar
gcwitmaar@gmail.com

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann