Johan introduceerde judo in Nederland

Johan van der Bruggen wordt in 1916 te Haarlem geboren. Als driejarige reist hij met zijn ouders naar ‘de Oost’. Het gezin komt uiteindelijk in Surabaja te wonen. Johan, sportief als hij was, deed aan atletiek en zat bij de scouting. Toen hij veertien was, leerde hij Taiji Nakada kennen, bij wie hij jiujitsu, judo en kendo ging beoefenen.

In 1935 behaalt hij bij Nakada sensei zijn meestergraad en ontvangt hij van zijn leraar een Japans diploma. In hetzelfde jaar reist hij terug naar Nederland. In 1938 begint hij met lesgeven in Rotterdam en opent er de Eerste Rotterdamsche Jiu-jitsu en Judo School. In de meidagen van 1940 treft deze jonge leraar een grote slag omdat zijn school totaal wordt verwoest.

Hij gaat tijdelijk les geven bij Maurice van Nieuwenhuizen in Den Haag en opent in 1941 zijn school Nakada in de Zoutmanstraat.

Johan van der Bruggen was een veelzijdig budoka, eigenlijk de eerste Nederlandse budoka die met recht veelzijdig mag worden genoemd. Tegenwoordig is het niet ongebruikelijk dat iemand meerdere disciplines beoefent of onderwijst, maar in de periode voor de Tweede Wereldoorlog was een jiujutsu-leraar al een enorme zeldzaamheid. Laat staan iemand die ervaring had in drie takken van budo. Johan introduceerde judo en kendo in Nederland. Judo voor de oorlog in zijn Rotterdamse school, kendo na de oorlog in Den Haag. Hij heeft de eerste Nederlandse leraren in jiujutsu opgeleid voor de Nederlandse Jiu Jitsu Bond.

In de periode waar we over spreken waren overigens geen van de takken van budo gestandaardiseerd. Het curriculum hing vaak af van de voorkeuren en specialisatie van de verschillende sensei. Standaardisatie in budo (ook in Japan) heeft eigenlijk pas veel later, na de oorlog plaatsgevonden, dankzij de opkomst van de grote budo-organisaties die een uniform curriculum, een uniforme trainingswijze en een uniforme wijze van gradueren nastreefden.

Het jiujutsu van sensei Van der Bruggen laat zich omschrijven als een beperkte stijl van pur sang jiujutsu met een sterke eigen identiteit, die niets met sport te maken heeft. Zoals het hoort in een oorspronkelijke gevechtskunst wordt er gekeken naar wat ‘praktisch’ is, in plaats van naar wat ‘mogelijk’ is. Na zijn overlijden heeft een aantal van zijn hoogst gegradueerde leerlingen zich verenigd in de Shin Nakada dojo.

Naar Nakada
Ik ben J.C.G. Blonk. Geboren in de Vinkensteynstraat nr. 102 in 1952. Op mijn dertiende verhuisden we met de bakfiets naar de Kockstraat en later naar de Van Speijkstraat 114 en daarna naar de Jan de Baenstraat en weer terug naar de Kockstraat. Uiteindelijk is het in 1983 de Jasmijnstraat geworden.

Vlakbij de Vinkensteynstraat is het Newtonplein waar je vaak in de verdediging moest en zeker tegen Oud & Nieuw, ook bij clubhuis Het Anker aan de Noordwal was het vaak raak. Ging het niet om een meisje, dan wel om een sneeuwbal die in je gezicht kwam. Later, in 1971, ging ik met mijn vrouw dus naar de Van Speijkstraat 114, waar de Zoutmanstraat om de hoek was.

Daar was een tramhalte met een vreemd soort winkel pal erachter met de letters ‘Nakada’ erboven, een samurai-harnas in de etalage en onderaan in grote letters ‘Judo Jiu Jitsu Kendo’. Het harnas is later gestolen met de hulp van een steen door de ruit. Na twee maanden had ik het lef om daar naar binnen te gaan, want zoiets als karate leek me wel wat. Ik had in 1969 als tweede Nederlands kampioen al ervaring met worstelen bij Simson K.D.O. aan de Alberdingk Thijmstraat, waar toen ook Piet v.d. Kruk trainde voor de Olympische Spelen van Mexico en dus zal ik daar in de Zoutmanstraat 61a wel eens wat laten zien.

Bij binnenkomst ging de bel aan de deur vrij hard over, te hard vond ik, maar tegelijk keek ik een man achter een soort toonbank aan en besefte ik dat ik in een antiekwinkel stond. Wat verward keek ik naar hem en al die vreemde dingen die echt overal aan de muren hingen of in een vitrine lagen. Later heb ik veel geleerd over al het antiek wat daar was. Prachtige voorwerpen waren dat. Hij was ook antiekhandelaar, autotester en muzikant bij een hawaii-band.

‘Juijitsu, dat is goed voor je’
“Dag meneer. Ik heet Joop Blonk en zou graag zoiets als karate willen doen. Kan dat?” Wat verbaasd en gekrenkt zei hij, met een zeer duidelijke stem: “Dat doen we hier niet.” En nadat hij me had bekeken met een keurende blik, zei hij: “Jiujitsu, dat is goed voor je.” Ik was negentien jaar en deze man was een heel stuk ouder (54), dus ja, een beetje ontzag was op zijn plek, toch! “Goed, kom zaterdagmiddag om 15.45 uur hier. Trek wat gemakkelijke kleding aan en lesgeld meenemen. Kun je gelijk beginnen.” Nou, kort maar krachtig was het wel. Tegenspraak kwam niet in me op. Maar wat is nou jiujitsu? Ik wist het echt niet. Het had iets met judo te maken, toch? Heel nieuwsgierig ging ik erheen in juni 1971 en sindsdien ben ik er tot aan zijn dood in januari 2001 daar gebleven. Jiujitsu is een geweldige zelfverdediging wat alle mogelijkheden in de vechtsport bevat en dus is het meer een levenswijze – als je het goed wil doen en begrijpen. Een wijs gezegde van hem bleef me altijd bij – onder het genot van een bak koffie kwam het boeddhisme in hem tevoorschijn: “Denk erom: je lichaam is je tempel en je moet die goed onderhouden. Je geest heerst over die tempel en moet dus altijd sterker zijn.”

Ook kwam ik er eens Barry Hay tegen die kendo deed, waar Johan dan ook graag mee op de foto ging. Dat Johan een bijzondere en aparte man was, kan iedereen beamen die daar hebben getraind. De boekjes van Dick Bos waar hij vaak samen met Maurice van Nieuwenhuizen model voor stond, was na de oorlog razend populair. Veel grote mensen uit de judowereld hebben in hun eerste jaren les van Johan van der Bruggen gehad. De heer Boersma, die ik vele jaren later ontmoette, heeft de eerste judoworpen bij Johan geleerd. Later is daar de huidige budobond uit gevormd. Zelf sloot hij zich aan bij de Tokushima Budo Council, bij zijn grote vriend Alfred Bates uit Londen. Ook Johan Smits heeft bij Van der Bruggen getraind en is later internationaal onderzoek gaan doen. Er zijn diverse boeken van zijn hand verschenen over Johan van der Bruggen en over de budo in zijn algemeen. De man uit Indonesië werd de grote man van de budosport.

Ik ben tot het laatst bij hem gebleven, bij mijn leraar en vriend – die altijd voor iedereen klaarstond met raad en daad. En als niet kwam omdat je ergens pijn had, kwam hij je thuis opkalefateren met massages of medicijnen. En altijd op de fiets, weer of geen weer.

Zelf heb ik in 2001 na zijn dood Shin-Nakada opgericht om verder te gaan met deze unieke verdedigingssport, waarbij ook het kendo wordt doorgegeven door A. Metselaar. Op onze site van Shin-Nakada staat heel veel info. Ook van het verleden zoals wij het ervoeren en de leuke uitspraken en zijn bijzonderheden.

Joop Blonk
j_blonk52@hotmail.com

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann