Den Haag heeft vele schitterende parken

‘Eeuwig groene Haag, omringd met lustwaranden,
Die Vorsten doet ontbranden
Naer Uw belommert dak, waer op ’t gevogelte springt
En Uwen luister zingt!
O Tempel, rijk van pracht! Prieel der nachtegalen
O koor van vreemde talen!
O weelderig Paradijs, waar ’t goude boomooft gloeit
En ’t zilver beekje vloeit!’

Hendrik Schim (1695-1742)

Hoewel dit gedicht uit de achttiende eeuw stamt en betrekking heeft op het groene Den Haag in die tijd, wil ik het graag het begin laten zijn van een korte bijdrage over de Scheveningse Bosjes en het Van Stolkpark. Waarom? Omdat enige tijd geleden mij een prentbriefkaart in kleur onder ogen kwam, die mijn grootvader – A. van der Weel – vanuit Den Haag verzonden had op 13 maart 1919 om een nichtje in Dirksland te feliciteren met haar verjaardag. Deze kaart kwam na omzwervingen bij mij terecht. Vanaf dat moment hield de vraag mij bezig hoe de afgebeelde gebouwen heten. Het opschrift luidt: “Den Haag – Villa en Vijver Scheveningsche boschjes”. Over dit gebied meldde men al in het gemeenteverslag van Den Haag in 1869 met trots: “Wij geloven niet te ver te gaan, wanneer wij beweren dat het tegenwoordig goed onderhouden wordt, voor de wandeling veel uitlokkends oplevert en bovendien een niet te versmaden voordeel afwerpt!” Bedoeld was de verkoop van vrijgekomen hout.

Villa Ten Vijver
Gebruik makend van de boeken “Het Van Stolkpark in oude ansichten” en “Romantisch buiten wonen in de stad”, beide geschreven door A.E.M. Landheer-Roelants, ontdekte ik dat het gebouw rechts met toren de Villa Ten Vijver was. De familie Anthonie George en Helène Kröller-Müller liet deze bouwen op de plaats van de inmiddels afgebroken Villa Ma Retraite aan de Dwarsweg 1. Nadat de familie op de ernaast gelegen verworven grond, Dwarsweg 3, de paleisachtige Villa Paulina eveneens had laten slopen, realiseerde zij op die plaats een modern stalgebouw met boxen, wagenpark en dienstwoningen.

Voor velen is deze familie bekend doordat zij op de Hoge Veluwe een jachtslot liet bouwen, waar zij ook woonde, door de architect H.P. Berlage. Dit is thans het museum Kröller-Müller.

Thomas van Stolk
Het Van Stolkpark is het resultaat van een plan dat de Rotterdamse advocaat mr. Thomas van Stolk aan de gemeenteraad voorlegde in 1873. Het gebied – “De Wildernisse” – was een woest duinlandschap. De Haarlemse firma Johan David Zocher (1791-1870) en zijn zoon Louis Paul Zocher (1820-1915) ontwierp het park in de negentiende-eeuwse landschapsstijl met de kenmerkende slingerpaden, glooiingen en boomgroepen. De villa’s waren en zijn nog prachtig geornamenteerd en omringd door royale tuinen.

Beide gebouwen op de prentbriefkaart zijn gefotografeerd vanuit de diep gelegen Waterpartij die kronkelt tussen de hoger gelegen duinen. De aanleg van de Waterpartij was gestimuleerd door het raadslid jhr. H.C.A. Ver Huell en voltooid in 1883.

Om de Atlantikwall te kunnen aanleggen besloot de Duitse bezetter in 1943 om de Villa Ten Vijver en de bijgebouwen te slopen. De naam Dwarsweg verviel in 1945, maar werd door B&W van Den Haag op 27 augustus 2015 in ere hersteld.

Emmakliniek
Tijdens wandelingen zag ik bovendien voor het eerst in het Van Stolkpark de villa aan de Parkweg 15 waarin de Emmakliniek gevestigd was en waar ik geboren ben, thans de ambassade van Libië.

Deze bijdrage lever ik graag aan De Oud-Hagenaar, niet omdat de ontdekking van het onderwerp spectaculair is, maar omdat de terugontvangen prentbriefkaart mij er opnieuw bij bepaalde dat Den Haag zovele schitterende parken rijk is.

A. van der Weel

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann