Het onvergetelijke zwembad ‘Mauritskade’

Vele generaties Hagenaars zijn in zwembad ‘Mauritskade’ vertrouwd geraakt met het water. Vele tienduizenden kinderen hebben er schoolzwemmen gehad en er wellicht hun diploma gehaald. Het dames- en herenbad. De penetrante chloorlucht bij binnenkomst kwam je tegemoet. Je kleedde je om, zwom je rondje en vertrok weer. Een bad vol herinneringen. Maar weten we dat het hier om het oudste zwembad van Nederland ging?

Het chique Den Haag liep voorop in de laatste decennia van de 19eeeuw om een overdekte badgelegenheid te krijgen, waar zowel zomers als ’s winters genoten kon worden van het water. In navolging van Parijs, Londen en Wenen moest de Haagse elite ook de beschikking hebben over een bad- en zweminrichting wilde de stad zichzelf nog serieus nemen bij toeristen. In 1880 werden de eerste plannen gemaakt door een startcomité, dat nog geen jaar later de aanzet gaf tot de komst van de N.V. Maatschappij tot aanleg en exploitatie van de ‘s-Gravenhaagsche Zwem- en Badinrichting. Het particuliere initiatief kreeg een schitterend stuk grond aangeboden nabij het reeds bestaande Panoramagebouw aan de deftige Zeestraat. De bouw kon beginnen!

Super-de-luxe
Eind 1882 werd J. Nijland benoemd tot directeur en algemeen leidinggevende van het super-de-luxe zwembad. Hij had eerder de nodige ervaring opgedaan in een Utrechtse zwembad waar hij vandaan werd gekocht. In april 1883 opende het zwempaleis zijn deuren waaraan een prijskaartje hing van 160.000 gulden. Eenmaal over de gietijzeren brug, trad je het eldorado binnen.

Wim Kan
Het was een heus ontspanningsoord voor welgestelden compleet met stoombaden en een zevental bedden, waar de kuurders rust konden vinden na hun vermoeiend baden.

Het zwembassin was met een balustrade omgeven en was 10 meter breed en 24 meter lang. De bodem van het bad liep van 0,70 meter naar 2,90 meter. In totaal werd het gevuld met 400 m3 ‘hygiënisch’ water, dat constant werd ververst door een tiental Nortonpompen.

Voor de gevorderde zwemmers waren er diverse springplanken waar vanaf ze gelijk in het diepe konden komen. Kinderen konden onder begeleiding van hun ouders de houten trappen afdalen om zo in het ondiepe begin van het bassin te komen.

Het geheel straalde een en al weelde uit. Zeker door de planten, beelden, en chique tegels en plafonds. En… elektrische verlichting waardoor het bad ook ’s avonds geopend kon blijven. Aannemer Klomp had een verbluffend staaltje werk geleverd. De entreekaartjes bedroegen 4 gulden voor 20 baden. Minister Jan Kan (1873-1947), de vader van… was een trouw bezoeker!

En toch liep het financieel niet gelijk goed met de luxe zweminrichting. In 1884 werden door de heren 44.282 baden genomen en de dames bleven steken bij 9.383. Een verlies van ƒ 4.500,- tot gevolg. In de komende jaren nam het aantal baden toe, maar het duurde nog lang eer er dividend kon worden uitgekeerd.

In 1894 werd het financiële jaar afgesloten met een winst van ƒ 10.300. In 1897 werd het hele complex uitgebreid met een eigen damesbad en speciale geneeskrachtige baden voor alleen dames. Het zwemonderwijs had inmiddels ook bijgedragen tot goede winstcijfers, maar het verplichte schoolzwemmen van 45 minuten zou pas in het oorlogsjaar 1941 worden ingevoerd.

Al met al was het bad aanvankelijk een luxe prestigeproject, waar helaas niet alle Hagenaars van konden profiteren. Het was in die tijd echt een uitje en attractie voor de beter bedeelden.

Frans van der Helm
helmhuis@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann