‘Ik heb nooit een behoorlijk vak geleerd’

In verband met het schrijven van een biografie over de schoolmeester Jan Ligthart, zo’n vijftien jaar geleden, ben ik schoolboekjes gaan verzamelen. Wanneer je in die tijd op een boekenmarkt kwam, werden er nog tientallen van dit soort boekjes aangeboden. Dat is nu wel anders. Je komt nog zelden een schoolboekje tegen tussen al die kunstboeken en romans. Toch vond ik er onlangs nog een op de boekenmarkt in Den Haag. De titel is Nederlandsch Leesboek voor de Christelijke scholenen naar dit soort boekjes gaat mijn belangstelling eigenlijk niet uit. Ik had het dan ook bijna weer teruggelegd toen mijn oog op de naam van de eigenaar viel die op het voorblad geschreven staat, Jaap Vegter, stond er in de karakteristieke letters die ik maar al te goed ken. “Als er iemand een artikel in deze krant verdient, is hij het wel”, dacht ik en zodoende.

Jacob Cornelis Vegter
Jaap is op 21 juni 1932 in Voorburg in een streng gereformeerd gezin geboren. Zijn vader was eigenaar van een groothandel in textiel. Na de lagere school ging hij naar het Zandvliet Lyceum en in navolging van een vijf jaar oudere broer vervolgens in 1949 naar de Academie van Beeldende Kunsten aan de Prinsessegracht. Ne enkele jaren hield hij het hier voor gezien, vooral ook omdat hij vond dat hij daar wel erg in zijn vrijheid beknot werd en na een half jaartje op de Vrije Academie rondgelopen te hebben, moest hij in militaire dienst. In 1955 ging hij bij de Gist- en Spiritusfabrieken in Delft werken. Hier verzorgde hij onder andere illustraties voor het maandblad Rijnbende’s Blijmoedig Tijdschrift. Vanaf dit moment is hij zich gaan specialiseren in het tekenen van cartoons en stripachtige verhalen. Hij deed dit in dienst van een groot aantal werkgevers. Ik noem er enkele: een reclamebureau, de uitgeverij Van Goor, de Consumentengids, de Haagse Courant, de Kampioen, de Volkskrant, Sekstant en Vrij Nederland. Laat duidelijk zijn dat deze opsomming verre van volledig is. In 1958 is hij van Leiden naar onze stad verhuisd en hij ging zich al snel een Hagenaar of zo u wilt Hagenees voelen. Los van het feit dat hij de nodige landen in Europa en Noord-Afrika bezocht heeft, woonde hij op diverse adressen in Den Haag, zoals in de Prinsestraat 101, in de Papestraat 19, op de Stationsweg 94 en vanaf 1973 in de Balistraat op nummer 72. Hij was inmiddels getrouwd met Petra Schuitmaker en ze kregen een zoon, Titus. Petra was mannequin. Ze is in 1979 – ze was pas 41 jaar oud – overleden. Jaap is hierna niet meer getrouwd al had hij wel enkele vriendinnen, zoals Marion en Willemien. Hij was lid van de Kunstkring en Pulchri Studio en politiek gezien geloofde hij in de uitgangspunten van de PSP. Naast zijn werk voor diverse kranten en tijdschriften zijn er ook complete albums met tekeningen van zijn hand uitgegeven. Jaap is op 14 januari 2003 overleden.

Simon Rijnbende
Simon Rijnbende (1777 tot 1853) begon rond 1800 in Schiedam een jeneverstokerij. In 1922 werd de Koninklijke Nederlandse Gist- en Spiritusfabrieken eigenaar van dit bedrijf en vanaf 1928 gaf men een promotiemaandblad uit, Rijnbende’s Blijmoedig Tijdschriftgenaamd. Tot de Tweede Wereldoorlog was de bekende schrijver Herman de Man hoofdredacteur van dit tijdschrift en na die oorlog tot eind jaren ’60 was Simon Carmiggelt verantwoordelijk voor dit maandblad. Bekende schrijvers als Marsman en Slauerhoff schreven er verhalen voor. Ze werden volkomen vrijgelaten met betrekking tot de inhoud van die verhalen. Er werd slechts één eis gesteld: er moest hoe dan ook sterke drank in voorkomen. Vanaf 1955 tekende Jaap Vegter een deel van de illustraties die aan de verhalen toegevoegd werden. Hoewel hij al na acht maanden ontslagen werd bij de Gist- en Spiritusfabrieken, bleef hij illustraties leveren, met name de illustraties die bij de verhalen van Simon Carmiggelt geplaatst werden.

Café de Sport
Wanneer je in de jaren ’60 van de vorige eeuw min of meer gelijkgestemden wilde ontmoeten waren er diverse mogelijkheden. Ik noem er enkele: de Vrije Academie, de Wiener, Tocci’s milkbar, het Achterom en zeker niet als laatste café de Sport in de Kazernestraat. Vraag me niet waarom het ene café wel een grote aantrekkingskracht had en een ander café niet. Als ik me goed herinner, werd na enige tijd de Sport ingewisseld voor de Landman op de Denneweg. Een deel van de vaste bezoekers wilde wel eens iets anders en de rest volgde later. George Gertenaar en zijn vrouw Janny waren eigenaar van de Sport en ze woonden erboven. Vanaf 1964 was dit café de locatie voor een deel van de TV serie waarin de Klisjeemannetjes voorkwamen, gespeeld door Wim de Bie en Kees van Kooten. Op 31 oktober 1966 brak er brand uit in de keuken van het café en Janny, George en hun net geboren baby konden zich gelukkig in veiligheid stellen. Op 13 juli 1967 ging het café weer open, zij het in het pand ernaast. In verband met de opening had George aan twee vaste klanten gevraagd of ze hiervoor een uitnodigingskaart konden maken. Kees van Kooten zou de tekst schrijven en Jaap Vegter een toepasselijke tekening. Jaap maakte een aantal ontwerpen en kon vervolgens niet kiezen. Hij besloot ze allemaal te gaan gebruiken en zo ontstond zijn eerste strip.

DS 19 cabriolet
Dat Jaap bekend geworden is door zijn duizenden en duizenden tekeningen, en niet te vergeten de bijgevoegde teksten, staat als een paal boven water. Toch is er een tweede reden te noemen waardoor hij vooral bij inwoners van Den Haag bekendheid genoot. De prachtige auto waarin hij vele jaren door onze stad reed, een DS 19 cabriolet met de nadruk op dat laatste. Tijdens een interview dat in de Leeuwarder Courant van 15 januari 1972 staat afgedrukt, zei hij: “De ellende met mij is, ik heb nooit een behoorlijk vak geleerd.”

En dat is maar goed ook, denk ik dan.

Carl Doeke Eisma
carleisma@planet.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann