Hoe pixels trachten de filmrol te verdringen

In 1930 wordt het mogelijk foto’s meermaals af te laten drukken door middel van negatieven van een 35mm-rolletje; een spoeltje met een daarop aangebrachte strook lichtgevoelig materiaal.

Rond de jaren zestig werd het zelfs mogelijk kleurenfoto’s te maken. Consumenten gingen toen nog naar een fotowinkel waar de foto- camera en de filmrollen werden gekocht.

Persfotografen, na het volschieten van hun filmpjes in hun analoge camera maakten gebruik van een rolletje lichtgevoelige film en stonden dagelijks een aantal uur in de krantendoka of brachten hun filmrollen naar een Fotolaboratorium toe.

In de jaren vijftig was Gerrit Hendrik Jautze (01 oktober 1905 – 4 januari 1982) een bekende schoolfotograaf bij onder andere de Jan van Nassauschool, gelegen aan de Gouwestraat 11A-13, hoek Mijdrechtstraat.

De te ontwikkelen filmrollen bracht Gerrit Jautze eerst onder de naam ‘Foto Page’ en later onder de naam ‘Foto G.H. Jautze’ bij de eerste ontwikkelcentrale in Nederland aan de Apeldoornselaan. Deze centrale was door Bart Hoogwerff Eikelenboom en Aad Eikelenboom opgericht in 1951 en het heette dan ook ‘kleurenlaboratorium ‘Hoogwerff Eikelenboom B.V.’, een dochteronderneming van Kodak Nederland B.V.

De kinderen van Gerrit en zijn vrouw Geertruida Hendriks (20 februari 1907 – 24 januari 1996), Trudie, Guus, Lex en Herman hadden het vak fotografie dan ook niet van een vreemde, zij groeiden er mee op. Op 16-jarige leeftijd, in 1965, werkte Herman Jautze (24 september 1949) als vakantiekracht bij dit bekende kleurenlaboratorium in de filmontwikkeling, zijn broer Guus (3 januari 1942) werkte daar toen al op de afdeling ‘handwerk’ wat wil zeggen foto’s afdrukken en zijn broer Alex (1 april 1944 ) op de afdeling ‘technische dienst’. Hun zusje Geertruida (Trudie) (8 juni 1941) werkte toen op 24-jarige leeftijd sinds 1961 op het hoofdkantoor van Kodak in het ‘Kodakpand’ aan de Anna Paulownastraat dat in 1935 ontworpen en gebouwd was door architect A. J. van Eck (1898-1961) in opdracht van Kodak. Het pand met Jugendstil- elementen is gebouwd in de stijl van de Haagse School en behoort vandaag tot het beschermde stadsgezicht van ‘s- Gravenhage. Het film- en fotobedrijf bleef er tot 1973 gehuisvest om vervolgens te verhuizen naar Odijk.

De leidinggevenden van het uit 1881 daterende Eastman Kodak, groot geworden met de slagzin ‘You press the button and we do the rest’, konden zich niet voorstellen dat de digitale broodrooster het afscheid van de grootste uitvinding van het bedrijf, het fotorolletje, aankondigde.

Nadat de filmrol volgeschoten was werd deze door de consument weer bij de fotowinkel ingeleverd die op hun beurt deze opstuurden naar een heuse Foto Centrale in Steenbergen: Foundation of ‘Bac Color’ (Brabantse Afwerk Centrale) opgericht in 1957. Inmiddels is de Foto Centrale al jaren in handen van Fuji. In 2001 werd de naam van de Foto Centrale gewijzigd in ‘Fujicolor Benelux B.V. en sinds april 2017 heet het bedrijf ‘Fujifilm Imaging Products & Solutions B.V.’.

Begin jaren 80, op 32- jarige leeftijd opende Herman Jautze het bedrijf ‘Fotoprintshop’ voor de amateur op de Beeklaan wat al snel een Fotovak Laboratorium werd, gericht op de professionele vakfotograaf. In 1981 komt het eerste digitale fototoestel op de markt waarmee digitale fotografie mogelijk is geworden. De traditionele camera, geladen met film is vervangen door een camera met een lichtgevoelige beeldsensor. Kodak, dat de eerste digitale camera uitvond en ooit het grootste bedrijf van de wereld was, liet zijn chemische filmfabrieken te lang draaien en investeerde veel te laat in de digitale omwenteling.

Langzamerhand verdween hierdoor de donkere kamer, oftewel de doka, die ruim een eeuw lang de belangrijkste werkruimte voor iedere fotograaf is geweest, in de geschiedenisboekjes. Het ‘geklieder met chemicaliën’ door de film te ontwikkelen waardoor een negatief ontstaat waarvan afdrukken gemaakt kunnen worden, het leek voorbij te zijn.

Het Fotovak laboratorium Phobutechvak (Photo Business Technology Vaklaboratorium) van Herman Jautze werd in 1990 aan de Boomsluiterskade opgericht. Daar werden toen nog 300 tot 400 filmrollen per dag ontwikkeld. Vanaf 1993 veranderde alles in een razendsnel tempo. Op de redacties van de kranten vlogen de nieuwe computers en megapixels je ineens om de oren. De landelijke kranten sloten de afgelopen jaren hun donkere kamers, de Volkskrant als laatste in november 2005. Het digitale medium had zijn intrede gedaan en daardoor is het werk voor de Fotovak Laboratoria veranderd of zijn ze gewoon verdwenen.

Een aantal jaren verwierven kranten en tijdschriften het merendeel van hun foto’s via het digitale aanbod van Fotoagentschappen op internet en van freelance fotografen. Ook deze tijd is voorbij. Met de mogelijkheid om digitale foto’s te maken met een mobiele telefoon is het gebruik van digitale camera’s zo wijdverspreid geraakt dat praktisch iedereen met een camera op zak loopt. Digitale fotografie heeft op deze manier voorgoed de manier waarop wij fotograferen en ons leven vastleggen veranderd. Fotograferen kan tegenwoordig op elk moment van de dag en door iedereen.

Toch is er nog steeds vraag naar analoge ontwikkeling van de filmrol en de analoge afdruk daarvan. Sinds 2004 zetelt Herman Jautze met zijn bedrijf New Color, verscholen in een steeg van de Wagenstraat, het enige Fotovak Laboratorium in ‘s-Gravenhage waar men terecht kan ‘voor elke techniek, zowel analoog als digitaal’. Vandaag de dag worden er variërend van 15 tot 60 filmrollen ontwikkeld. De vaste klanten weten de weg en de opdrachten lopen nogal uiteen. Een filmrol ontwikkelen, een negatief of een digitaal beeld afdrukken, het kan! Een vakprint die handmatig wordt gemaakt waardoor speciale kleur-correcties mogelijk zijn, doordrukken en tegenhouden. Of een digitaal beeld van een kleine print tot 1.10 meter breed tot en met een oneindig lange afdruk. Er zijn ook mensen die wel foto’s maar geen negatieven meer hebben en dan is de uitkomst van een hoogwaardige scanner en een grootformaat printer een uitkomst.

Een goede reden ook om voor de vijfde keer gevraagd te worden mee te werken aan de Prinsjesfotoprijs 2017 voor de beste politieke foto van het jaar. Tenslotte staat Herman Jautze bekend om zijn kleurcorrecties en runt hij het bedrijf met zijn vrouw Arianne Jautze-Dekker.

Smaken verschillen, er is dus ook niet iets mooier of beter. Welke beelden meer sfeer en karakter hebben weet je pas als je de foto’s, analoog en digitaal naast elkaar legt.

New Color
Wagenstraat 85
Den Haag
070-3652006

Arianne Dekker
foto@fotozuiver.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann