Belevenissen in de Antonie Duyckstraat

Mijn naam is Hans Veldhoven en ben geboren op 31 mei 1933 in een katholiek gezin op Duindorp, in de Bevelandsestraat 28 in Den Haag. Mijn ouders gezin woonde vanaf begin 1938 tot eind 1943 in de Antonie Duyckstraat 34 in het Statenkwartier in Den Haag. Vader was in deze straat in 1937 op nummer 36 een garagebedrijf begonnen in de vorige vestiging van Meubeltransport Firma C. Biesheuvel en Zonen, die daar vanaf 1909 met hun paarden en wagens en met in dat pand een grote zolder voor de opslag van meubels, een verhuisbedrijf heeft gevoerd. Vader noemde zijn bedrijf daarom heel toepasselijk: Biesheuvels Automobiel Bedrijf. Onze huisvesting lag op de eerste en tweede etage boven de garage, evenals de huisvesting van de bewoners van nummer 38, waar ik later nog op terug kom.

Toen we er kwamen te wonen bestond onze familie uit vader, moeder, mijn drie jaar oudere zus Bernie en ik. Een tien jaar jongere zuster van mijn moeder, tante Thea, woonde bij ons in huis en enige tijd later kwam daar ook nog een jongere broer, oom Willie, van onze moeder bij, die bij mijn vader in zijn garage als manusjevanalles een handje ging helpen. Hier in de Ant. Duyckstraat kreeg ik er nog een zusje en later ook nog een broertje bij. Als inleiding rest mij nog te vertellen, dat mijn ouders in 1929 uit Nijmegen waren overgekomen naar Den Haag. In Nijmegen was mijn vader geboren in 1904 en mijn moeder in Kleef vlak over de grens met Duitsland in 1902 in een Hollands gezin.

Mijn belevenissen in de Ant. Duyckstraat op papier zetten heeft een gegronde reden. Enerzijds zou het mij kunnen bevrijden van trauma’s hier opgelopen in mijn jeugdjaren en anderzijds ben ik van mening dat mijn denken thans over geloofszaken sterk is beïnvloed door al die belevenissen in deze straat. Ik kreeg daar overigens nog eens een bevestiging van op 21 juni 1997, toen ik samen met mijn oudere zus Bernie op de laatste reünie aanwezig was van onze beider lagere school in de van de Eijndestraat 24 in Den Haag, de rooms-katholieke Sint Jozefschool. Plots werd ik geconfronteerd met gebeurtenissen die zich in onze jeugd hadden afgespeeld en die kennelijk ook nog bij anderen nawerkten.

Contact maken met ex klasgenoten uit de derde en vierde klas was niet mogelijk! Dat is nu 15 jaar geleden! Mijn zus Bernie is plotseling na deze reünie op 10 juli 1997 overleden. We hebben eigenlijk niet meer de gelegenheid gehad om over die ervaringen van toen van gedachten te wisselen. Maar ongetwijfeld heeft ook zij ongeveer dezelfde herinneringen over die oorlogsjaren, toen we woonden in de Antonie Duyckstraat 34, aan de achterkant van onze lagere school.

Spektakel in de lucht
Op vrijdag voor Pinksteren, 10 mei 1940 ’s morgens om 5 uur, brak de oorlog uit met Duitsland. Ineens kwamen er vliegtuigen overvliegen en werd er flink geschoten. Zoiets hadden wij nog niet eerder meegemaakt. Eerst dachten wij nog dat er een oefening aan de gang was. We stonden gewoon in de vroege ochtend op ons balkon op de tweede etage aan de voorkant van ons huis naar het spektakel in de lucht te kijken. Maar al snel werd het ons duidelijk dat het menens was en zijn we maar gauw weer van het balkon afgegaan om te voorkomen dat we door rondvliegende scherven getroffen zouden worden. We zagen namelijk een vliegtuig geraakt worden en met rookpluimen achter zich op ons afkomen. Het scheerde over ons huis en is in de duinen neergestort hoorden we later.
Enkele dagen later, met Pinksteren 12 mei 1940 deed ik mijn eerste heilige communie in de kerk van de H.H. Martelaren van Gorkum, die toen nog stond op de Stadhouderslaan hoek Cornelis de Wittlaan en die eind 1942 werd gesloopt om binnen het kader van de opbouw van de Duitse vestingbouw langs de Noordzeekust plaats te maken. Ik herinner mij dat we toen thuis nog aardbeien met slagroom kregen en moeder zei, dat we er maar van moesten smullen want het zou snel afgelopen zijn met het verkrijgen van zulk een lekkernij.

In de Antonie Duyckstraat woonden veel joden. Ik realiseerde mij dat pas, toen de Duitsers ook in onze straat joden kwamen ophalen. De eerste keer dat mij dat opviel, dat er nog iets anders speelde dan alleen die bezetting van ons land door de Duitsers, was bij de volgende gebeurtenis. Mijn vader had ook een fietsenstalling bij zijn garage. Hier kwamen veel bewoners uit de straat, die op een bovenhuis woonden, hun fietsen stallen. Nu was op een gegeven moment de familie Da Silva, een joodse familie die schuin tegenover ons huis in een bovenhuis woonden, vertrokken met onbekende bestemming. Zij stalden echter al lange tijd twee fietsen bij mijn vader in zijn fietsenstalling en die bleven daar achter. Ik denk thans, dat de familie Da Silva ondergedoken is en daarbij niet de fietsen heeft kunnen meenemen. Enige dagen later waren er Duitsers aan huis geweest, maar de vogels waren gevlogen. Vier huizen (met oplopend huisnummer) naast de vertrokken familie Da Silva woonde echter een NSB’er, die kennelijk wist dat de fietsen nog bij mijn vader in de stalling stonden. Bij afwezigheid van mijn vader haalde hij op een dag de fietsen uit de stalling en zette deze bij hem thuis in de gang. De man bewoonde een benedenhuis en had derhalve een lange gang in zijn huis ter beschikking. Bij terugkomst van mijn vader vertelde ik hem wat er was gebeurd. Mijn vader was woedend en stoof op het huis van de NSB’er af. Toen er niet snel genoeg werd opengedaan, sloeg vader het aanwezige raampje in de buitendeur stuk, stak zijn bloedende hand door het raampje en deed de deur aan de binnenkant open. Er brak een hevige vechtpartij uit in de gang die mijn vader glansrijk won. Hij sloeg de man bont en blauw en haalde op die manier de fietsen weer terug. De volgende dag kwam de politie bij mijn vader verhaal halen. De NSB’er had daar zijn beklag gedaan. Maar de politie heeft zich echter niet voor het karretje van de NSB’er laten spannen en is de wederzijdse inbraak door de politie in de doofpot gestopt. Een week later brak er brand uit bij deze NSB’er in zijn huis in de keuken en kwam hij de garage binnenstormen met het verzoek om de brandweer te mogen bellen. Nou, dat mocht van mijn vader, waarbij hij de opmerking maakte: “God straft direct!”

Dat was mijn eerste ervaring, waarbij ik mij nauwelijks realiseerde wat er precies met de joden gebeurde. Links aan de overzijde van ons huis woonde eveneens een joods gezin: vader, moeder en dochtertje. Met een vrachtwagen is de man opgehaald, wat dramatische taferelen teweeg bracht bij het afscheid nemen van vrouw en kind. Volgens de moffen moest die man in een steengroeve gaan werken. Nadat de wagen vertrokken was, raadden de omstanders de vrouw aan om niet te wachten, want de Duitsers zouden best terug kunnen komen om ook haar en haar dochtertje op te halen. De vrouw heeft geluisterd en is hals over kop met haar dochtertje Esther elders ondergedoken. De moffen zijn inderdaad een paar dagen later terug gekomen, maar vrouw en kind waren vertrokken. Hoe het hen is vergaan is niet bekend, maar het laat zich raden.

Enkele dagen daarna was het weer raak. Nu kwamen ze Karin met haar ouders ophalen. Ze woonden een paar deuren naast de familie Da Silva in een beneden huis (met een lager huisnummer derhalve). Karin had minder geluk. Ik zie het nog zó gebeuren. Met een pop onder haar arm klom ze met hulp van haar ouders op de vrachtwagen. De ouders er achteraan. Onder luid geschreeuw van de moffen met geweren over de schouders was het een schandalige vertoning. Volgens mij hadden haar ouders niet eens koffers bij zich. Twee armzalige tassen, was alles wat ze bij zich droegen. We hebben nog naar elkaar gezwaaid. Zowel met Karin als met Esther hadden mijn drie jaar oudere zus Bernie en ik gespeeld in de straat en plezier beleefd. Nu waren ze weg en ik heb mij toen echt niet gerealiseerd wat hun toekomst zou worden.

Andere joden in de straat zijn vertrokken naar elders met bij zich een klein koffertje om niet op te vallen en nog andere zijn opgehaald door de Gestapo, in vrachtwagens geladen en weg. De huizen zijn allemaal door de Duitsers leeg geroofd.

Hans Veldhoven
jpveldhoven@planet.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann