Geboren in een huis met een trapgevel

Ik ben geboren in een huis met een trapgevel en daar ben ik apetrots op. Maar voor iemand die artikelen schrijft voor De Oud-Hagenaar zit er aan mijn geboortehuis wel een ernstige complicatie. Het staat niet in Den Haag!

Het lijkt me verstandig om maar direct met de billen bloot te gaan. En dus beken ik dat ik geen Haagse van geboorte ben. Ik ben op mijn 18e in Den Haag komen wonen. De aanleiding van mijn verhuizing was mijn liefde voor een Haagse man. En ik kan zeggen dat mijn liefde voor deze man zich heeft uitgebreid naar liefde voor de hele stad Den Haag.

Als ik wel in Den Haag was geboren, was de kans erg klein geweest dat ik dezelfde intro boven een blog had kunnen zetten. Den Haag heeft namelijk erg weinig trapgevels. En dan bedoel ik ‘originele’ trapgevels uit de tijd van de Renaissance.

Waar vind je trapgevels?
Het meest prominente pand met een trapgevel is het Pageshuis op het Lang Voorhout. Zo genoemd omdat hier de pages aan het hof van de Stadhouder waren ondergebracht. Pages waren jongens uit adellijke families die aan het hof dienden om daar het hofleven en de etiquette te leren. Eigenlijk een soort management trainees.

Voor andere zelfstandige huizen met trapgevels moeten we naar andere plekken in de Haagse binnenstad. Er staan er twee in de Herderinnestraat en één in de Nieuwe Molstraat. Verder zie je nog trapgevels in een aantal complexen, zoals hofjes.

De mode regeert
Waarom hebben we in Den Haag zo weinig trapgevels? In de tijd dat ze in de mode waren, was Den Haag nog vrij klein. Nieuwere bebouwing, op bijvoorbeeld de Korte Vijverberg, is van na 1630 en toen was de architectuurmode alweer veranderd. En wie geld had, wilde dat laten zien door aan de laatste mode mee te doen. Nieuwe panden werden dus in latere stijlen gebouwd, bijvoorbeeld de Sebastiaansdoelen (nu het Haags Historisch Museum) in de classisistische stijl. En om mee te doen, lieten de vooraanstaande Hagenaars hun gevel gewoon vervangen.

Grachten
Mijn geboortehuis buiten Den Haag dat ik hierboven heb opgebiecht, staat aan een gracht. Ook in Den Haag hebben we grachten, maar we staan niet bepaald bekend als waterstad.

Dat is wel anders geweest en om daar gevoel voor te krijgen, moet je kijken naar straatnamen. Bijvoorbeeld naar de Prinsegracht. Die wordt op een zeker punt dieper, maar dat is om de tram de tramtunnel in te laten rijden. Het water is daar al in 1900 verdwenen.

Ook aan de Herengracht kunnen de mooie panden die daar nog staan, zich niet meer spiegelen in het water. Ik kan nog een tijd doorgaan met het opsommen van grachten, kades en havens die in de loop van de tijd zijn gedempt. Interessanter is de vraag: waarom is dat gebeurd?

Bevolkingsgroei
We gaan terug naar de tweede helft van de 19e eeuw. De bevolking van Den Haag groeide van 70.000 naar 200.000 Hagenaars. De voorzieningen liepen echter achter bij wat deze omvangrijke bevolking nodig had. De grachten hadden een vreemde dubbelfunctie: (drink)watervoorziening én open riool.

Wij maken ons tegenwoordig zorgen over benzinedampen en fijnstof. De Hagenaars in de 19e eeuw hadden 24 uur per dag te maken met de stank van afval en uitwerpselen in de Haagse grachten. Een omgeving waar de cholerabacterie uitstekend kon gedijen. Een belangrijke reden om de grachten te dempen, was dan ook hygiëne.

Maatregelen
Het bleef gelukkig niet bij deze maatregel. In 1874 legde men de duinwaterleiding aan en in 1893 werd gestart met de bouw van een rioolstelsel dat in 1920 compleet was. Vanaf die tijd was ‘Krijg de klere’ in Den Haag gelukkig een meer theoretische dan realistische verwensing. Want als iemand dat roept, dan zegt hij of zij ‘Krijg de kolere’ oftewel ‘Krijg de cholera’. Weet u ook meteen waar klerewijf en klerezooi vandaan komen.

Regelmatig zijn er plannen om de Haagse grachten weer in ere te herstellen. Een mooi voorbeeld waar dat inmiddels gelukt is, is de Noordwal-Veenkade. Met een bijzondere, ondergrondse, volautomatische parkeergarage. Het volgende project dat door de gemeente wordt onderzocht is de ontkluizing van het Piet Heinplein. En de initiatiefgroep Grachten Open voert actie om meer grachten open te krijgen.

De verhalen van de trapgevels en de grachten zijn mooie voorbeelden van de veranderingen in het stadsgezicht die altijd hebben plaatsgevonden en die we ook nu nog in Den Haag steeds meemaken.

Die veranderingen toon ik tijdens stadswandelingen en fietstours: ikgidsudoordenhaag.nl.

Jacqueline Alders
info@jacquelinealders.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann