De Strandtrein dertig jaar geleden

Dit jaar was het dertig jaar geleden dat in Scheveningen de stichting Strandtrein werd opgericht, een initiatief van Boulevardhotel-eigenaar Jan de Bruyne en gereden door vrijwilligers van de stichting Bever. Een terugblik.

Eind 1987 reed er een wonderlijk voertuig over het Scheveningse strand. Toeristen dachten dat de Nederlandse spoorwegen het eindpunt Centraal Station hadden doorgetrokken naar het strand van Scheveningen. Dichterbij gekomen bleek het voertuig een afgedankte HTM-bus, die was voorzien van een enorme botsneus en een stroomafnemer op het dak. Tevens was de bus voorzien van enorme ballonbanden om het rijden door het mulle zand mogelijk te maken. Het gebrul van het voertuig vermoedde een opgevoerde motor.

Als redacteur van het HTM-personeelsblad het autobusnieuws, dat ik samen met de rijdende buschauffeur Bart Rijnhout maakte, kreeg ik van de werkplaats vaak tips waar de afgedankte stadbussen heen gingen. Drie van deze opgereden bussen waren verkocht aan ene Jan de Bruyne, uitbater van het Fawly Towers-achtige Boulevard Hotel aan de boulevard van Scheveningen. Nieuwsgierig geworden toog ik op een goede dag naar de Zeesluisweg, waar voornoemde ondernemer een terrein zou hebben waar de drie bussen waren afgeleverd. Daar aangekomen ontwaarde ik de eerder genoemde autobus op het terrein. Om het voertuig heen allerlei materialen en onder de bus staken een paar benen uit met enorme veiligheidsschoenen. Voorzichtig scandeerde ik de naam ‘Meneer De Bruyne?’ Waarna de benen in beweging kwamen en de eigenaar zich onder het voertuig uit wurmde, zoals een zeehond zich meestentijds op het strand verplaatst.

Jan de Bruyne bleek een imposante man met kolenschoppen van handen, een gelaat vol roetvegen en een XXXXXL-overall. Maar het bleek ook een zeer aimabele man die meteen enthousiast begon te vertellen over zijn project: de strandtrein. Hij bleek een stokoude vergunning van de ex-blauwe tram van NZH te hebben opgedoken en overgenomen wat hem het recht gaf een treinverbinding te exploiteren tussen Scheveningen en Katwijk. Alleen had de ondernemer het plan opgevat dit niet over spoor maar over het strand uit te voeren. Omdat een strand doorgaans is bezaaid met badgasten mocht dit overigens uitsluitend buiten de zonuren en stapvoets. Met de voorlopige vergunning op zak had hij drie HTM-bussen aangeschaft en omgebouwd voor het rijden over het strand. Zijn paradepaardje hierbij was bus 290 waarvan hij de voor- en achterop geplaatste botsneuzen die hij door een architect had laten ontwerpen naar het model van de Hondenkoppen van NS had vervaardigd van polyester. Het voertuig was gespoten in de bekende gele NS-kleur, compleet met blauwe reclamebanen.

Op vrijdag 4 december 1987 was de perspresentatie en kon de exploitatie van start gaan. De ritten werden begeleid via de centrale, aanwezig in het Boulevardhotel en gereden door Jan zelf, enkele collegae van de stichting Bever, en uw schrijver van dit artikel, die direct enthousiast was en zich als vrijwilliger op de bus meldde.

Duizenden mensen, waaronder opvallend veel toeristen, maakten gebruik van de attractie, waarbij het passeren van het naaktstrand steeds weer een hoogtepunt bleek te zijn, als de chauffeur vriendelijk verzocht even de andere kant, richting zee op te kijken. Helaas werd aan dit verzoek nauwelijks gevolg gegeven. Spectaculair was het als de bus langs de vloedlijn ging rijden en hiermee een enorme vloedgolf veroorzaakte.

Het was altijd gezellig druk in de bussen, en de chauffeurs beschikten over een omroepinstallatie met cassetterecorder waarop de stem van de heer De Bruyne te horen was die van alles vertelde, over wat de passagiers onderweg allemaal tegenkwamen. Dat het opsommen van de (waargebeurde) feiten regelmatig geweld werd aangedaan door het foutief noemen van jaartallen was de sympathieke ondernemer vergeven.

Uiteraard kwamen er veel klachten van milieugroeperingen die de (proef) vergunning aanvochten. Ook werden veel vernielingen aan de voertuigen gepleegd. Regelmatig werden de bussen bij aanvang dienst aangetroffen met ingegooide ruiten of brandstichting.

Op een dag kwam er bij de Centrale Post van de HTM een aantal meldingen binnen van verontruste trambestuurders van lijn 11 met de mededeling dat onverlaten een paar HTM-bussen hadden gestolen uit de garage en hiermee aan het crossen waren op het strand. Bij controle bleek het hier gelukkig te gaan om proefritten met de bussen van de Strandtrein.

Ook ging het wel eens mis. Op 4 januari 1988 wilde een van de bussen met wagennummer 271 een vastgelopen jeep onder de Pier vlot trekken maar liep daarbij zelf muurvast in het zand. Toen even later de vloed kwam beukte de bus tegen de pijlers van de Pier en raakte hierbij total loss. Het ongeval haalde voorpagina van De Telegraaf.

De laatste dag van exploitatie, 6 februari 1988 is historisch: op de terugweg uit Katwijk met bus 290 kruiste ik nabij Wassenaar eigenaar De Bruyne die nog een laatste rit naar Katwijk ging maken met zijn bus, de 315. In de beginnende storm schoof hij het chauffeursraam open en riep mij de legendarisch geworden uitroep toe: “Kijk je uit Berendes, het is mijn vreten”, waarna hij het raam met een ruk dichtschoof en de laatste slag naar Katwijk aanvaardde. Hij zou nooit meer thuiskomen met de 315. Op de terugweg naar Scheveningen liep de 315 vast in drijfzand. Ook mijn 290 was dit al eens overkomen, maar deze bleek sterk genoeg zich los te trekken. De van een minder sterke motor voorziene 315 lukte dit niet zodat het voertuig muurvast kwam te zitten. Met het opkomende water moest het onfortuinlijke voertuig worden achtergelaten op het strand. Die nacht werd bij eb, met de 290 als koffie en onderdakwagen een reddingsoperatie op touw gezet maar de bus kwam alleen maar vaster te zitten. Pas op 9 februari zagen twee moeraskranen kans het, inmiddels door de zee totaal verwoeste voertuig vlot te trekken en af te leveren bij de werkplaats aan de Zeesluisweg. De bij het artikel geplaatste foto van de bus spreekt hierbij boekdelen. De Strandtrein had de eigenaar inmiddels zoveel geld gekost dat, ondanks de vele reizigers, moest worden besloten het project te staken.

Ruurd Berendes
r.berendes@ziggo.nl

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann