Hamlet in Théâtre Royal Français de la Haye

Het Haagse gezelschap OPERA2DAY maakt met bijzondere operavoorstellingen alweer ruim tien jaar furore. Op donderdag 18 januari, in de Koninklijke Schouwburg, gaat Hamlet in première, de nieuwste productie van OPERA2DAY.

Hamlet is de eerste productie waarin OPERA2DAY film en opera laat samenvloeien. Daarvoor werkte regisseur Serge van Veggel samen met de cineaste Margo Onnes. De filmbeelden maken de voorstelling extra indringend. De toeschouwers zien op het toneel hoe het verhaal zich afspeelt in de realiteit, en op het witte doek wat Hamlet ervaart in zijn innerlijke belevingswereld. Van Veggel en Onnes lieten zich inspireren door de klassieke filmgenres film noir en nouvelle vague. De opera is gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Shakespeare. De Deense prins Hamlet heeft net zijn vader verloren. Zijn moeder hertrouwt met zijn oom, nog geen twee maanden later. De geest van zijn vader verschijnt aan Hamlet en onthult dat hij door zijn broer is vergiftigd. Daarna raakt Hamlet geobsedeerd door wraakgevoelens. Hij verliest de grip op de realiteit en raakt vervreemd van zijn geliefde Ophelia.

Van Shakespeares toneelklassieker maakte Ambroise Thomas een meeslepende opera, een zogenoemde grand opéra met tientallen figuranten, zestig koorzangers, een groot ballet en blazers voor en achter het toneel. Zelfs voor een groot operahuis is het uitvoeren van zo’n stuk een immense tour de force. Vrijwel nooit is Hamlet daarom te zien. Dat is een enorm gemis, want het is een meesterwerk. Om toch met Hamlet door het land te kunnen toeren, presenteert OPERA2DAY een versie zonder uiterlijk spektakel. Centraal staat de geestelijke ontwikkeling van Hamlet. De scènes met Hamlet waarin het verhaal echt wordt verteld, zijn dramatisch en muzikaal het sterkst. Om de grandeur te handhaven, zijn de blazers op het toneel gebleven.

Theaterhit na 100 jaar terug
Na 100 jaar brengt OPERA2DAY Hamlet weer terug in Nederland. Ooit was de opera niets minder dan een theaterhit, zeker in Den Haag. Dat was te danken aan het Théâtre Français dat ruim een eeuw lang, van 1806 tot 1919, meerdere keren per week Franstalig muziektheater presenteerde in de Koninklijke Schouwburg. Van 1876 tot 1919 speelde het Théâtre Français de opera maar liefst 153 keer.

In de negentiende eeuw was het Théâtre Français het operagezelschap van Den Haag, net als OPERA2DAY in deze tijd. OPERA2DAY voelt zich daarom een erfgenaam van het illustere gezelschap en brengt met Hamlet een hommage. De musici van het New European Ensemble spelen van de orkestpartijen uit het archief van het Théâtre Français en luisterden naar 78toeren-platen om Hamlet te laten klinken zoals ruim honderd jaar geleden, met grotere muzikale vrijheid dan tegenwoordig.

Pracht en praal
Het Théâtre Français verdient een hommage. Want voor Franstalige opera was het gezelschap een van de belangrijkste operahuizen in Europa, waar vele producties uit Parijs waren te zien. Het aanbod was duizelingwekkend divers: Italiaanse opera’s in vertaling stonden op het programma naast Franse opera’s in allerlei soorten en maten, van lichtvoetige komedies tot grand opéras.

Toen koning Willem II de scepter zwaaide over Nederland kende het Théâtre Français een glorietijd. Die vulde de gemeentesubsidie van 30.000 gulden aan met bedragen tot 120.000 gulden per jaar en stelde bovendien zijn voltallige hoforkest ter beschikking. Door de royale ondersteuning kon het Théâtre Français zich de grootste sterren veroorloven. De opera’s kwamen op het podium met pracht en praal. In zijn memoires met de veelzeggende titel Grandeur et décadence du Théâtre Royal Français de la Haye, schreef Marcel Briol, régisseur-général du théâtre: “alles was er in overvloed, decors, wapenrustingen, rekwisieten, meubels, behangsels, kostuums, alles was even betoverend en prachtig.”

Goedkoop waren de kaartjes niet. Een bezoek aan het Théâtre Français konden gewone burgers zich moeilijk veroorloven. Een tijdgenoot noteerde: “De Fransche opera is de uitspanningsplaats der aristocratie en voorname vreemdelingen, der diplomatie en hooge personages.” De centrale loge was gereserveerd voor de koning. Als hij binnenkwam rees het publiek op uit één man en zette het orkest het Wilhelmus in.

Paarden in de schouwburg
Het gezelschap kende ook mindere tijden. Na Willem II moest fors worden bezuinigd. Onderbetaalde medewerkers legden het werk neer en een seizoen lang staakte het Théâtre Français zelfs zijn activiteiten. Daarna moest het gezelschap ploeteren om de eindjes aan elkaar te knopen. Toch pakte het gezelschap nu en dan nog groots uit. In 1883 stond Le tribut de Zamora op het programma, de laatste maar nu vergeten opera van Charles Gounod, de componist van Faust, destijds in Den Haag de grootste kaskraker. Le tribut de Zamora speelt zich af in de Oriënt. Om het publiek een exotische wereld voor te spiegelen, inclusief slavenveiling, deed het theater een beroep op maar liefst 300 figuranten en zelfs 15 paarden. Om ook het Amsterdamse publiek naar Den Haag te lokken, reed speciaal voor deze voorstelling een aparte trein.

Zien en gezien worden
Ook Louis Couperus ging naar Le tribut de Zamora. De schrijver vereeuwigde de opera en daarmee het Théâtre Français in zijn roman Eline Vere. Met zijn oog voor details onthulde hij trefzeker hoe het er in de schouwburg aan toe ging.

“De derde acte van Le tribut de Zamora was juist begonnen, toen Betsy, Emilie, Eline en Georges hunne loge binnenkwamen. Deze komst gaf een afleiding, een plotselinge, lichte beweging in de stilte van het luisterend en schouwend publiek; er ruischte een gekreuk van zijde en satijn; men zag naar hen op en om; kijkers richtten zich naar hen toe; in het publiek fluisterde men hier en daar, en vroeg men, wie zij waren … Toen begon zij langzaam hare sortie van wit peluche, met roze satijn gevoerd, los te strikken, en deed die als iets rozigs en sneeuwigs van haar schouders glijden. En zij genoot in den triomf harer bevalligheid, toen zij, als zonder er op acht te geven, zag, hoe men haar betuurde en bewonderde.”

Ook nu nog is een theaterbezoek een sociaal evenement en gaat er niets boven een opera live in het theater. In de Koninklijke Schouwburg laat OPERA2DAY oude tijden herleven.

OPERA2DAY speelt Hamlet in de Koninklijke Schouwburg op 17 januari (voorpremière), 18 januari (première), 30 en 31 januari, en 10 en 11 april. Hamlet is ook te zien in 20 andere theaters, in Nederland en België. De voorstelling wordt in het Frans gezongen en is boventiteld in het Nederlands en in het Engels. Kijk voor meer informatie op www.opera2day.nl.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann