‘Nachtmis’ in de Elandstraatkerk in 1945

Mijn naam is Hans Veldhoven, geboren mei 1933 op Duindorp in Den Haag. Ik las in De Oud-Hagenaar van 31 oktober het artikel over de kerk in de Elandstraat 194 in Den Haag. Op 1 december 1892 werd deze nieuwe monumentale kerk ingewijd met als patrones ‘Onze – Lieve Vrouw – Onbevlekt – Ontvangen’. Eind van dit jaar wordt het 125-jarig bestaande kerkgebouw in het Zeeheldenkwartier door de parochianen op grootse wijze in het zonnetje gezet. Bij het lezen van dit artikeltje ‘schoot ik vol’. Ik moest even een traantje wegpoetsen.

Bij het lezen kreeg ik ‘flashbacks’ uit mijn oorlogsjaren, toen onze familie bij de ontruiming van het Statenkwartier in 1943 werd ingekwartierd in de Perponcherstraat, vlakbij het Koningsplein. Ja, op dit plein haalden mijn ouders met mijn oom de prachtige bomen weg die er stonden om er de winter mee door te komen. Voor de ogen van een met de Duitsers konkelarij plegende familie, die toen op dit plein woonden, sloegen zij ’s nachts hun slag. Dat weet ik nog erg zeer goed. Als ik met mijn ouders zondags naar de kerk ging in de Elandstraat, passeerden wij die woning en zag ik naar binnen kijkend een goed gedekte tafel met van alles er op, terwijl wij op onze lege maag naar de kerk gingen. Wij hadden helemaal niets meer te eten. En ja, de gordijnen waren open, wat het naar binnen kijken uitnodigde.

Na de oorlog werd de vrouw uit huis gehaald en kaal geschoren. Ik stond daarbij en had toen geen medelijden met die vrouw, herinner ik mij. Echter, onze kerk in het ‘Sperrgebiet’, ‘de Martelaren van Gorinchem’, was gesloopt en de kerk in de Elandstraat werd voor ons gezin het toevluchtsoord.

Ik herinner mij voorts, dat ik samen met mijn drie jaar oudere zus voor ons leven moest rennen op de Koningin Emmakade op weg naar de Elandstraatkerk, voor een uit het Sperrgebiet aanzwevende, schommelende, V2, die ons trachtte in te halen, maar net op tijd terug zweefde en in het Sperrgebiet ergens terecht is gekomen. Volgens mijn herinnering was dat op 2 november 1944 ‘Allerzielen’. Ik ben nu 84 jaar oud en dan wordt het moeilijk je nog het precieze ogenblik te herinneren. Maar de dagen dat ik op zondag met mijn vader de Hoogmis bijwoonde in deze kerk met hun prachtig Fransser-orgel en de zang van het koor, dat mijn vader altijd diep ontroerde, zal ik nooit meer vergeten. We hingen boven over de reling met zicht op het orgel en genoten beiden van de prachtige zang en de volle klanken van het orgel. Op veel banken zaten naambordjes van huurders van die plek. Maar mijn vader wist precies of die huurders zouden komen of niet. Dat kwam vanwege twee tantes, die werkten bij notabelen in de parochie en die wisten precies wanneer de familie ter kerke ging. Kwamen ze niet, dan werden de plaatsen ingepikt door mijn vader en ondergetekende en dat scheelde gelijk ook weer in onze portemonnee. Ja, ik heb mij altijd verbaasd, dat we moesten betalen als we ergens gingen zitten. Diep in mijn geheugen zit de ‘Nachtmis’ van Kerst 1945.

Sneeuw
’s Nachts naar de kerk in de sneeuw. Was het half vier of vier uur? Voor het eerst weer klokgelui, ik weet het niet meer precies. Maar ik weet nog wel dat we het prachtig vonden. We hadden dan wel staanplaatsen, maar dat kon ons niet deren. We genoten ervan met volle teugen. Kwamen we om zeven uur in de ochtend thuis, dan had moeder voor het eerst weer een heerlijk ontbijt klaar staan en waren we op dat moment zeer gelukkig. Nu, als niet meer kerkganger, denk ik toch met veel weemoed terug aan die dagen van weleer. Ja, er is veel meer te vertellen over de oorlogsjaren in de Perponcherstraat, maar dat komt later wellicht nog wel een keer.

Hans Veldhoven
jpveldhoven@planet.nl

Elandstraat 194, R.K. kerk van O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen (circa 1935). Foto: Hoek, J. v.d., v.h. Artur Klitzsch & Co. (uitgave), collectie Haags Gemeentearchief

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann