Huize Windekind

Als men de Nieuwe Parklaan in het Westbroekpark opwandelt, wordt te midden van de riante villa’s de blik getroffen door het kapitale huis op nummer 76. De opvallende overstekende dakrand zit als een kraag om het gebouw van rode baksteen, dat vier woonlagen telt. Het staat op de helling van een duinrug, die naar het Westbroekpark afloopt.

De villa is in 1907 gebouwd door de Haagse architect Dirk Roosenburg voor 100.000 gulden in zakelijk- expressionistisch bouwstijl, onder invloed van Berlage. Roosenburg was tevens de ontwerper van het K.L.M.-logo en was de huisarchitect van de K.L.M., Philips en Stork. De naam Windekind is aangebracht op de borstwering in open smeedijzeren letters. De naam komt uit de roman ‘De kleine Johannes’ (1887) van Frederik van Eden, waarin het elfje Windekind de dichterlijke verbeelding symboliseert. Een smeedijzeren tuinhek scheidt de tuin van de straat.

Dit huis heeft een interessant verleden. De opdrachtgever was François van ’t Sant, toenmalig hoofdcommissaris van de politie in Den Haag. Deze man is altijd een wat schimmige en controversiële figuur geweest. Hij heeft zich zijn hele leven met verdachte zaken bezig gehouden, waarvan de juiste toedracht nooit boven water is gekomen.

Geboren in 1883 in Den Helder, als achtste van tien kinderen en zoon van een dominee, verhuisde hij met het gezin in 1891 naar Utrecht en in 1901 naar Den Haag, Willem de Zwijgerlaan 19 in het Statenkwartier. In 1902 ging hij bij de post in Utrecht werken, waarna hij in 1904 werd overgeplaatst naar Almelo. Intussen wist hij steeds hogerop te klimmen en startte hij in 1906 als inspecteur bij de Rotterdamse politie, op 23-jarige leeftijd en werd hij in 1910 hoofd van de Rotterdamse rivierpolitie. Mijn grootvader van moeders zijde werkte daar in die tijd ook als agent!

Hij hield veel van klassieke muziek en ging geregeld naar concerten en opera’s. Zo leerde hij in 1914 de Zweedse zangeres Greta Jonsson kennen, toen zij in Rotterdam zong in de Fidelio van Beethoven. Zij trouwden op 27 augustus 1914 en kregen een jaar later hun enige kind: Hannie Evelina.

Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werd Van ’t Sant hoofd van de inlichtingendienst en raakte hij in allerlei duistere zaakjes verwikkeld. Zo had hij een rol bij de hechtenis en fusillade van de Hollandse spionne Mata Hari op 15 oktober 1917 te Vincennes. Hij had intussen de hoogste rang bij de politie bereikt: hoofdcommissaris in Utrecht en in 1920 dezelfde functie in Den Haag.

Hij ging wonen op de Wagenaarweg 4 en liet intussen Huize Windekind op de Nieuwe Parklaan bouwen. In de Haagse pers vroeg men zich af hoe Van ’t Sant dat van zijn salaris kon betalen. Blijkbaar genoot hij van geheime inkomsten uit duistere bronnen. Hierdoor maakte hij zich in de Residentie in diverse kringen verdacht.

Die verdenking werd versterkt, toen koningin Wilhelmina hem in 1922 als vertrouwensman aantrok, omdat prins Hendrik weer een schandaal aan zijn koninklijke broek had hangen. Deze Duitse prins, echtgenoot van de koningin, kreeg weinig te doen en moest zich met een bescheiden zakcentje vermaken. Dus stak hij zich in de schulden door zijn talrijke maîtresses te verwennen, waarna zij hem gingen afpersen. Vooral toen hij door zijn losbandige gedrag tal van nazaten verwekte. Van ’t Sant kreeg de taak deze zaakjes discreet af te handelen, hetgeen met flinke bedragen gepaard ging. Hierbij vergat hij zijn eigen zelf bepaalde aandeel niet en was hij niet vies van chantage. Ook stelde hij zijn villa beschikbaar voor de prins om er zijn vriendinnen te ontvangen. Zo dacht Van ’t Sant enig overzicht te houden over diens seksuele escapades…

Op 13 mei 1940 vertrok de koningin met o.a. Van ’t Sant naar Londen. Zijn vrouw en kind bleven achter in Huize Windekind, dat het jaar daarop gevorderd werd door de Duitsers, die er een afdeling van hun Sicherheitsdienst in onderbrachten. In de ruime kelder martelden zij hun gevangenen. Vooral joden en hun helpers, door ze o.a. in de badkuip langdurig met hun hoofd onder water te houden om bekentenissen of inlichtingen af te dwingen. Het zogenoemde U-boot Spiel, later bekend als waterboarding.

Van ’t Sant keerde pas in 1952 uit Engeland terug. Hij was nu 83 jaar en ging wonen in Rotterdam. Hij overleed in 1966. Tevoren had zijn dochter moeten beloven al zijn documenten, rapporten en correspondentie te vernietigen. En zo ging de inhoud van twee volle archiefkasten in de kachel en daarmee alle bewijzen over zijn bezigheden. Hannie overleed in 2002.

Huize Windekind werd in 1990 Rijksmonument.

Zo heeft ieder huis zijn eigen geschiedenis.

Barend Jan Donker
lindenf@planet.nl

Bron: Harer Majesteits loyaalste onderdaan. François van ’t Sant (1883-1966). Door Sytze van der Zee. (2015)

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann