Een burgemeester in het nauw

Het is ze na al die jaren ongetwijfeld vergeven. Maar de burgemeester en de gemeentesecretaris van Rijswijk maakten het een kwart eeuw geleden wel erg bont. Hier en daar had het trouwens ook wel iets van een spannend jongensboek.

Eerst was het burgemeester Archibald Bogaard. Ooit burgemeester van Batavia en daarna 21 jaar burgemeester van de Haagse randgemeente Rijswijk. Vooral bekend omdat hij meerdere malen op kosten van de gemeenschap de gemeentepolitie inschakelde om zijn zoon, die bij voortduring de bloemetjes in Antwerpen aan het buitenzetten was, weer op te halen.

En in februari 1994 raakt zijn opvolger, Pieter Roscam Abbing in opspraak omdat hij de vergoeding van 20.000 gulden per jaar, die hij ontving wegens zijn commissariaat bij het Bouwfonds van Nederlandse gemeenten in eigen zak steekt. Dat had hij, volgens de nieuwe gemeentewet terug moeten storten in de gemeentekas.

De zaak wordt in der minne geregeld omdat ‘het begrip neveninkomsten op meerdere manieren kan worden uitgelegd’.

Ruim drie jaar later, in november 1997, is Rijswijk onderhevig aan een ingrijpende reorganisatie van ambtelijke diensten. In de, dan nog geheime, maar uitgelekte reorganisatievoorstellen zal de gemeentesecretaris Frits de Boer zijn nevenfunctie als directeur van de dienst Financiën moeten opgeven.

De gemeentesecretaris ‘beraadt zich op zijn positie’.

Dubbel gedeclareerd
Niet lang daarna ligt er bij mij een grote, bruine, ongeadresseerde enveloppe op de deurmat. Ik werkte toen al geruime tijd als free-lance journalist bij de toenmalige Haagsche Courant, verzorgde diverse rubrieken en deed speciale klusjes. Maar mijn specifieke opdracht bestond uit het leveren van nieuws uit Rijswijk.

Letterlijk nieuwsgierig dus open ik de enveloppe en tref daarin allerlei bonnetjes en taxirekeningen aan. Het blijken afschriften van declaraties te zijn die burgemeester Roscam Abbink zowel bij de gemeente Rijswijk als bij het Bouwfonds van Nederlandse Gemeenten had ingediend. Dubbel gedeclareerd dus!

Een en ander gaat mijn bevoegdheden te boven. Dus overhandig ik het belastende materiaal aan de hoofdredactie van Haagsche Courant die mij meldt, dat ze de zaak gaan bestuderen.

Maar dat duurt de afzender van de bruine enveloppe kennelijk te lang. Niet veel later belt hij me op en nodigt me uit een kopje koffie met hem te drinken in cafe Pavlov aan het Spui in Den Haag en vraagt me daarbij een geheel lege, blauwe map mee te nemen.

Ik vraag nog even, naief als ik ben, of het niet in Rijswijk kan. Maar nee, dat is te gevaarlijk, zegt hij.

Schichtig
Omdat ik vrijwel alles van John le Carré heb gelezen, acht ik het verstandig het toneel een half uur eerder te betreden dan volgens de afspraak. Want wellicht heeft mijn ‘contactpersoon’ daar eerst een geheim contact met iemand anders en is het dienstig te weten wie dat is. Maar nee. Precies op tijd verschijnt er een man in een lange regenjas in de deuropening die voortdurend schichtig om zich heen kijkt. Als hij me herkent komt hij naast me zitten en zie ik dat het de gemeentesecretaris van Rijswijk is. Frits de Boer. Hij schudt me de hand, legt een blauwe map voor zich neer, vlak naast mijn blauwe map die ik ook alvast op tafel heb gelegd. Hij bestelt koffie en begint een praatje over het weer in het algemeen en de toestand van de wereld in het bijzonder. Daarbij nog steeds voortdurend schichtig om zich heen kijkend. Op het moment dat ik denk dat hij eindelijk eens over de brug zal komen, staat hij op, betaalt de rekening, pakt mijn lege, blauwe map en vertrekt.

John le Carre indachtig, blijf ik nog een half uurtje zitten, pak de volle blauwe map en ga ook huiswaarts. Daar inspecteer ik, nadat ik voor de zekerheid eerst de gordijnen heb dichtgetrokken, de inhoud van de map en tref opnieuw een lading kersverse afschriften van declaraties, en nieuwe rekeningen aan die de burgemeester bij de gemeente had ingediend.

Bonnetjes-affaire
Getrouw aan mijn eigenlijke opdrachtgevers overhandig ik deze zaken opnieuw aan de hoofdredacteur van de Haagse Courant, Jan Schinkelshoek. Die meent, terecht, dat deze zaak door wat meer ervaren mensen dan ik ter hand genomen dient te worden. En zo zit ik, om een lang verhaal kort te maken, een paar dagen later samen met de NRC-journalisten Tom-Jan Meeus en Koen Greven tegenover burgemeester Roscam Abbing op zijn werkkamer in het stadhuis van Rijswijk.

Uit wat daar toen plaats vond begreep ik voor het eerst een beetje hoe de wereld echt in elkaar steekt. Tom-Jan overhandigt een brief aan de burgemeester waarin de hele bonnetjes-affaire, zoals die later zal worden genoemd, kort maar krachtig beschreven staat.

‘U moet het natuurlijk zelf weten’, zegt Koen tegen de burgemeester. ‘U kunt de brief tekenen en aan ons teruggeven. In dat geval schrijven wij daar één keer iets over op de voorpagina van de krant en een vervolg in het katern Binnenland. En dan klaar. Dan bent u er vanaf. Maar u hòeft helemaal niet te tekenen. In dat geval zullen wij er in de krant de komende maand voortdurend op terugkomen. Net zo lang tot de waarheid op een andere manier aan het licht komt.’

Pieter Roscam Abbing hoeft er niet lang over na te denken. Hij tekent en jaagt ons de deur uit.

Taxiritten, bijbanen en gordijnen
De volgende dag staan zowel in de Haagsche Courant als in de NRC de misdragingen van de burgemeester breed uitgemeten.

Alleen al zijn taxiritten. Vier maal Rijswijk-Hoevelaken v.v.: 1600 gulden. Drie ritten Rijswijk-Brussel: 2000 gulden. Ritten voor zijn bijbanen: 2000 gulden.

Dat alles naast de geruchten die in Rijswijk al ruim vijf jaar de ronde deden, dat hij ook de gordijnen voor zijn burgemeestershuis door de gemeente had laten betalen! Het Bouwfonds, waarin hij namens de gemeente nog steeds zitting heeft, levert hem ook nog steeds 20.000 euro per jaar op, die hij nog steeds zelf in zijn portemonnee steekt.

Eervol ontslag
Het eind van het liedje is even verrassend als verwarrend.

-Gemeentesecretaris Frits de Boer wordt door de gemeenteraad geschorst wegens lekken naar de pers.

-Nieuw onderzoek onthult, dat het hele college van B en W in Rijswijk in de periode 1986 tot 1990 in het totaal 825.000 gulden aan ‘recepties’, ‘bloemen’, ‘geschenken’en ‘rookartikelen’ heeft besteed.

-Nader onderzoek, onder andere door een commissie onder leiding van de Utrechtse oud-commissaris van de koninging, jonkheer Beelaerts van Blokland, leert, dat het gedrag van de burgemeester ‘op meerdere manieren kan worden uitgelegd’ en hem dus niets te verwijten valt. Ook Moret, Ernst & Young pleiten in een vervolg-onderzoek de burgemeester vrij.

-En als klap op de vuurpijl: de geschorste gemeentesecretaris wordt uiteindelijk niet vervolgd wegen ‘lekken naar de pers’. Maar krijgt eervol ontslag met behoud van salaris, negen jaar lang tot zijn pensioen. In totaal 1,15 miljoen gulden.

-In 2002 betreurt de NRC haar gemaakte fouten en biedt de heer Roscam Abbing hiervoor verontschuldigingen aan.

Hectische dagen. Dat waren het. En natuurlijk was er nog veel meer aan de hand. Maar dat bleef gevoeglijk onder de pet. Of heeft iemand na al die jaren nog steeds een paar volle, bruine enveloppen?

Mail het naar julius.pasgeld@deoud-hagenaar.email.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann