Een echte filmstad in Wassenaar

Mijn schoonmoeder was een mooie vrouw, laat daar geen misverstand over bestaan. Het was dan ook niet zo verwonderlijk dat haar in 1936 werd gevraagd, ze was toen 23 jaar, om in een film mee te spelen. Ze is gaan kijken waar die film opgenomen zou worden en heeft uiteindelijk toch nee gezegd.

In 1629 kocht Jonathan van Luchtenburg in Wassenaar een boerderij met een stuk land, gelegen tussen Clingendael en het Haagse Bos. Hij liet de boerderij afbreken en op dezelfde plaats een groot huis bouwen omgeven door een gracht. Verder liet hij in de nabijheid een tuinhuis en enkele stallen bouwen, een vijver graven en een groot aantal bomen planten en zo ontstond het landgoed Oosterbeek. Dit landgoed is enkele malen in andere handen overgegaan en in 1935 werd de filmproducent Loet C. Barnstijn de eigenaar. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikt door de Duitse filmmaatschappij UFA teneinde er propagandafilms te maken. Er werden drie bunkers gebouwd en de tankgracht liep er doorheen. Bovendien bestond het vermoeden dat er een werkplaats aanwezig was, waar de V1 en later de V2 gemonteerd werden en dit laatste was aanleiding voor de Engelsen om het landgoed in april 1944 te bombarderen. Op 11 augustus 1953 werd de gemeente Den Haag voor de som van 385.000 gulden eigenaar en een jaar later werd het landgoed opengesteld voor publiek. Een speciale attractie vormde De Sprookjestuin waarin tot 1954 sprookjes werden uitgebeeld. In 2000 werd het verpleeghuis Nebo op deze locatie gebouwd. Het landgoed en de tuinmanswoning zijn sinds 2002 Rijksmonument.

Loet C. Barnstijn
Loet is in 1880 in Enschede geboren. In 1904 is hij in Den Haag komen wonen. Hij was aanvankelijk koopman in textiel. In 1912 is hij bioscoopeigenaar geworden, onder andere van Thalia op het adres Boekhorststraat 47 – 49. Na enkele jaren gaat hij films verhuren en vanaf 1925 is hij filmproducent. In deze tijd was er nog sprake van stomme films, dat wil zeggen dat het eventuele geluid bij zo’n film door een orkestje, een pianist of een organist geproduceerd werd. Loet gaf in 1929 opdracht aan een ingenieur die bij Philips werkte om een systeem te ontwikkelen zodat er wel geluid tijdens het draaien van een film te horen zou zijn en dit lukte met behulp van een grammofoon die aan de filmprojector gekoppeld was, zij het alleen bij korte films. Men sprak van de Loetafoon. In 1935 kocht hij het landgoed Oosterbeek om er films te gaan maken. Tijdens de oorlog verbleef hij in de Verenigde Staten waar hij Amerikaans staatsburger werd en na de oorlog kwam hij terug naar Nederland. Hij probeerde een schadevergoeding voor het verlies van zijn bezittingen te krijgen maar dit mislukte. In 1951 is hij teruggegaan naar New York. In 1953 is hij hier overleden.

Filmstad
Op 12 oktober 1935 werd Filmstad in het bijzijn van enkele ministers geopend. Er bevonden zich een tweetal filmstudio’s, een kantoor, een geluidsstudio en een technische werkplaats op het terrein. Omdat al snel bleek dat men moest oppassen om niet met verlies te gaan draaien, bedacht Loet dat het terrein toegankelijk moest zijn voor publiek en hier moest natuurlijk voor betaald worden. De belangstelling was enorm en dit leverde vanzelfsprekend een aardig bedrag op. Hoewel hij al eerder films geproduceerd had, als voorbeeld De Jantjes in 1934, werd zijn bekendste film Merijntje Gijzen’s jeugd, die in de zomer van 1936 gemaakt is. De schrijver van deze streekromans, het gaat om acht delen waarvan het eerste deel in 1925 verschenen is, was A.M. de Jong. Hij heeft zelf het scenario voor de film geschreven en de rol van de pastoor op zich genomen. De Jong was onderwijzer en zoals u weet kunnen die vaak veel. Of dat in onze tijd gewaardeerd wordt, valt overigens te bezien, maar dit ter zijde. Loet had als doel het produceren van Nederlands gesproken films van niveau, gespeeld door Nederlandse acteurs. Hij heeft zeker vijf films uitgebracht waaronder de eerste geluidsfilm van ons land.

En dan te bedenken dat mijn schoonmoeder in de film over Merijntje Gijzen had kunnen schitteren, maar ach, dan had ik haar dochter waarschijnlijk niet ontmoet.

Carl Doeke Eisma
carleisma@planet.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann