Een vat vol kennis, spiritualiteit en creativiteit

Zo af en toe heb je wel eens de neiging om iets te gaan veranderen in je huis. Dat is althans bij mij het geval. Laatst besloot ik enkele schilderijen te gaan verwisselen en zo kreeg ik een tekening van Ber Mengels in handen. Deze tekening is in Marokko gemaakt en is getiteld Souk Rif. Ook hij verdient een plaatsje in deze krant, bedacht ik me.

Hubertus Johannes Mengels, ‘Ber’, zoals hij genoemd werd, is op 6 mei 1921 in Heerlen geboren. Hij kwam uit een mijnwerkersgezin en hij heeft zelf ook enkele jaren in de mijnen gewerkt. Daarnaast volgde hij lessen aan de Tekenschool in dezelfde plaats en toen hij in 1943 moest onderduiken in verband met de Arbeitseinsatz ging hij bij de kunstenaar William Paas wonen. In de avonduren volgde hij schilderlessen aan de Kunstnijverheidsschool in Maastricht. Het werd al snel duidelijk dat hij goed kon tekenen en in 1947 nam hij dan ook deel aan een groepstentoonstelling in Sittard. In 1950 komt hij naar Den Haag. Overdag werkt hij bij een pottenbakkerij op de Nieuwe Uitleg en ’s avonds volgt hij cursussen aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten en de Vrije Academie.

Van 1955 tot 1979 geeft hij zelf les aan de Vrije Academie. In 1959 trouwt hij met de kunstenares Pauline Braat. Ze gaan in de Schoonhetenstraat wonen en hier heeft hij ook zijn atelier. Later zijn ze verhuisd naar het adres Ten Hovestraat 86 en daar woonde Pauline tot voor kort nog steeds. Ze krijgen na een jaar of acht een zoon, Guido, en gedurende die acht jaar hebben ze veel gereisd, onder andere naar Spanje, Joegoslavië en Marokko. Hij wordt zowel lid van de Haagse Kunstkring (1954) als van Pulchri Studio (1969) en hij krijgt diverse prijzen voor zijn werk waaronder de Eerste Grote Kerkprijs en de Inkt Grafiek prijs. Ber is met recht een autodidact te noemen. Hij heeft heel veel gelezen onder andere met betrekking tot de literatuur, de psychologie en de filosofie. Vandaar de titel boven deze bijdrage. Hij kreeg opdrachten van gemeenten als Den Haag en Voorburg en zijn werk werd met regelmaat tentoongesteld, ook in het buitenland. Ber is op 19 juni 1995 overleden.

Zijn werk
In een vorig artikel schreef ik al dat we kunstenaars graag in een groep plaatsen. Dat lukt lang niet altijd. Juist van kunstenaars verwacht je originaliteit en individualiteit. Ber wordt vaak gezien als voorbeeld van De Nieuwe Haagse School en waarom ook niet. Aanvankelijk schilderde en tekende hij, zowel figuratief als abstract. Midden jaren zestig gaat hij objecten maken hoewel hij ook blijft schilderen. Voor die objecten kon hij van alles en nog wat gebruiken. Veel hiervan vond hij op straat. Hij experimenteerde zowel met dit materiaal zelf als met technieken.

Daarnaast maakte hij beelden en beeldjes. In al dit werk gaat het vooral om de ‘gewone’ man. Geen arrogantie of hoogdraverij. Wel veel humor. Tenslotte stort hij zich op het vervaardigen van bijzondere muziekinstrumenten. Strijkpalen of wandharpen, zoals hij ze noemde. Soms met wel tien snaren en nog bespeelbaar ook. Een veelzijdig kunstenaar dat is wel duidelijk geworden.

Een hoog kwaliteitsniveau
Ton Knoester, kenner van Haagse schilders uit deze periode schreef over hem: “Hij ging altijd zijn eigen weg, was wars van publiciteit en paarde een grote mate van professionaliteit aan eigenzinnigheid. Tegelijkertijd kenmerkte zijn werk zich door een hoog kwaliteitsniveau en deed hij nimmer concessies aan de waan van de dag. Hij heeft in het naoorlogse Haagse kunstleven voor tal van beginnende kunstenaars als leermeester gefungeerd. Ber Mengels mag terecht gerekend worden tot die kunstenaars die een daadwerkelijke bijdrage hebben geleverd aan een verhoging van het kwaliteitsniveau op kunstzinnig gebied in de naoorlogse periode.” Wat zou ik hier nog aan toe moeten voegen? Inderdaad, niets.

Carl Doeke Eisma
carleisma@planet.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann