Een schilderij loopt onder je vingers vandaan

Op de boekenmarkt aan het Voorhout vond ik laatst een boekje dat uit de verzameling van de bekende Wassenaarse fotograaf Jan Stegeman komt. Hij heeft er aantekeningen in gemaakt, voor hem belangrijke zaken onderstreept, en er door hemzelf gemaakte foto’s en krantenknipsels in gestopt. Al lezende begreep ik dat hij de man waar dit boekje over gaat gekend moet hebben en in een ver verleden heb ik hem ook wel eens ontmoet. Over wie gaat dit boekje dan wel?

Hermanus Berserik is op 19 juni 1921 in de Drebbelstraat in Den Haag geboren. Zijn vader had onder andere een schoonmaakbedrijf en hij was geen onverdienstelijk schilder van stillevens zo is mij verteld. Later is het gezin naar het Stationsplein verhuisd.

Van 1939 tot 1944 volgde Hermanus lessen aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in onze stad. In 1942 ging hij in het atelier van Paul Citroen in de Daendelstraat wonen en na het bombardement op het Bezuidenhout verhuisde hij naar een hofje in de Boerhaavestraat. Na de oorlog bracht hij een bezoek aan Parijs en dit zou hij vaker doen, zoals hij ook enkele malen naar Noord-Afrika geweest is.

In 1947 trouwt hij met Mien Voûte. Ze kregen twee kinderen, Françoise en Teun. Een jaar later gaf hij les aan de Vrije Academie en hij was inmiddels lid van de Haagse Kunstkring geworden. In 1952 gaat hij in de tuinmanswoning van het landgoed De Voorde in Rijswijk wonen en hier is hij tot vlak voor zijn dood blijven wonen. Hoewel het de bedoeling was om deze in zeer slechte staat verkerende woning te gaan slopen, kreeg hij het voor elkaar om de woning op te laten knappen voor hetzelfde bedrag dat het slopen gekost zou hebben. Het adres was Van Vredenburchweg 987. Deze weg is genoemd naar Jacob van Vredenburch die dit landgoed in 1799 gekocht heeft en er vervolgens een huis en een tuinmanswoning op liet bouwen. De toenmalige directeur van de Vrije Academie, Livinus van de Bundt, woonde hier ook. Van 1958 tot 1978 was Hermanus leraar op de Academie waar hij zelf les gehad heeft en in 1963 werd hij lid van Pulchri Studio. Hij heeft vele prijzen voor zijn werk gekregen waaronder de Jacob Marisprijs. Schilders als Paul Citroen en Kees Andrea hebben hun sporen in zijn werk achtergelaten. Hij is op 21 maart 2002 in onze stad overleden.

We zijn in ons land gewend om kunstenaars in een hokje te stoppen. Dat is bij Hermanus niet zo eenvoudig. Zo kwam ik in artikelen die iets over zijn werk vertelden begrippen tegen als: Nieuwe Haagse School, surrealisme en magisch realisme. Maar ook: “Hij schilderde zijn eigen merkwaardige wereld” en “Als het aan Berserik lag was de hele wereld een door hem zo bijeengelegd stilleven.” Zelf heeft hij eens gezegd: “Een schilderij loopt onder je vingers vandaan.” Begrippen als ambachtelijk en humor mogen met betrekking tot zijn werk zeker niet vergeten worden. Eén ding is zeker, hij heeft een enorme productie gehad. Ik doe een greep hieruit. Affiches, illustraties, reclameontwerpen, boekomslagen, een tekenfilm, decors, kostuums en niet te vergeten zo’n 1500 schilderijen en vele etsen. Velen van u zullen ongetwijfeld de vier gevelbeschilderingen in het Rode Dorp, tussen de Parallelweg en de Hoefkade kennen. Hij heeft ze in 1988 gemaakt en vooral de Pop is bekend geworden. Hij kende deze buurt maar al te goed uit zijn jeugd en deze voorstelling grijpt ook terug op zijn jeugd.

Klein geluk
Hoe ik tot het schrijven van deze bijdrage ben gekomen, heb ik in het begin ervan duidelijk proberen te maken. Maar ja, hoe pak je zoiets aan? Het genoemde boekje bevat de nodige informatie en via Google en oude kranten kom je een eind. Tot mijn geluk vond ik het telefoonnummer van zijn dochter en zij kon me uiteraard ook het nodige vertellen. De appel valt ook hier niet ver van de boom, zowel zijzelf als haar broer hebben hun plek binnen de kunstwereld gevonden.

Al schrijvende realiseerde ik me dat ik binnen het onderwijs in Den Haag iemand gekend heb met dezelfde achternaam, Peter Berserik. Ook zijn telefoonnummer viel te traceren en ja hoor, Hermanus was familie van hem en hij heeft hem goed gekend. Hij vertelde me dat Hermanus niet alleen in de tuinmanswoning gewerkt heeft, maar ook in het grote huis zelf. Vooral zijn etsen vindt hij prachtig en hij heeft er dan ook enkele. De kunstenaar had eens verteld dat hij gedroomd had dat hij in zijn atelier opgebaard lag en deze droom is werkelijkheid geworden.

Carl Doeke Eisma
carleisma@planet.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann