De architecten van mijn geest (2)

Iedereen heeft wel mensen gekend die een meer dan gemiddelde invloed hebben gehad op hun latere leven. Ouders, vrienden, leraren of schrijvers. In deze aflevering zet ik mijn favoriete schrijvers in het zonnetje.

Ze staan allemaal op zolder. De vrijwel volledige werken van mijn favoriete schrijvers. Als eerbetoom keurig alfabetisch gerangschikt. Hun debuut voorop. De meest recente boeken achteraan.

Een persoonlijke, literaire top-tien over de afgelopen vijftig jaar.

John le Carre
Joseph Conrad
Dave Eggers
Jonathan Franzen
John Irving
Philip Roth
Robert Stevenson
Paul Theroux
John Updike
Jack Vance

Mijn dank aan deze schrijvers is groot. In moeilijke tijden had ik houvast aan ze. In onzekere tijden waren het mijn richtingaanwijzers. Zonder hen zou ik minder mens zijn geweest.

Wat opvalt, is dat er geen Nederlandse auteurs in het rijtje staan. Dat komt omdat geen enkele vaderlandse schrijver mij van het begin tot het eind heeft weten te boeien. Natuurlijk was er af en toe wel een boek waardoor ik gegrepen werd, zoals bijvoorbeeld:

Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damokles

Hubert Lampo: Terugkeer naar Atlantis

Harry Mulisch: Tanchelijn

Cees Noteboom: Philip en de anderen

Gerard Reve: De avonden

Thomas Rosenboom: Publieke werken
J.J. Voskuil: Het bureau

Maar met hun overige oeuvre hebben ze maar weinig aangericht in mijn zieleleven.

Vrienden voor het leven
Dat ligt natuurlijk voor iedereen weer anders. En daarom is het zo plezierig, dat het aanbod van boeken zo enorm groot is. Want dan kan iedereen naar eigen inzicht zelf zijn eigen architecten van de geest selecteren. Dus ga me nou niet schrijven dat ik dit of dat boek moet lezen omdat het zo goed is. Dat bepaal ik zelf wel. Bovendien zijn lievelingsschrijvers vrienden voor het leven. Daar maak je al vroeg kennis mee. Die begeleiden je vanaf je jeugd tot je ouwe dag. Die maken je tot een verwante geest. En andersom steun jij ze weer door dat nieuwe boek, dat net van ze uit is, onmiddellijk aan te schaffen. Zo wordt de band steeds hechter. Of, en dat kan natuurlijk ook, valt ineens uiteen. Vanwege de totaal andere weg die de schrijver onverwacht is ingeslagen. Of een andere draai die je zelf plotsklaps hebt gevonden. Net zoals dat bij een echte vriendschap wel eens gebeurd.

Maar de echte architecten van je geest kenmerken zich door durende bestendigheid. Zo stonden John le Carre en Paul Theroux mij aan het begin van mijn volwassen leven bij als het ging om het begrijpen van de wereldse politiek. En nu, aan het eind van hun leven, hebben ze zojuist allebei een boek geschreven waarin ze uiteindelijk bekennen, dat ze er zelf eigenlijk ook nooit iets van hebben begrepen. Nou. Zoiets schept een band. Toch?

De wat jongere schrijvers, Dave Eggers en Jonathan Franzen schrijven hoe de maatschappij thans in elkaar zit. En bestrijden daarin de hoogdravendheid en arrogantie op een manier die ze hebben afgekeken van Le Carre en Theroux. Nog even, en dan schrijven ze, dat ze er eigenlijk zelf ook nooit iets van hebben begrepen.

En Jack Vance? Mijn nummer één op mijn hitlijst? Het leven, dat ik tijdens het lezen van alle veertig boeken van Jack Vance geleid heb, kan misschien – voor wat betreft diepgang, wonderen en kracht – zelfs al bijna op tegen het echte leven dat ik tot nog toe heb geleid.

Levenslessen
Grappig is, dat ik al mijn favoriete boeken nog heb. Als mij tijdens het lezen iets trof, een levensles, een grap, iets waar ik zelf verder mee uit de voeten kon, vouwde ik een hoekje van de bladzijde naar de plek waar het precies stond. Nadat het boek uit was, zocht ik die omgevouwen hoekjes weer op en noteerde de betreffende quote in een speciaal daarvoor aangelegd schrift. Dat doe ik nu al vijftig jaar.

Dat schrift heb ik ook nog. Met teveel om op te noemen.

Daarom beperk ik me speciaal voor De Oud-Hagenaar tot tien citaten van John Updike over de ouderdom.

Geld, troost, tranen en angst
‘Dwars door het zachte kussen van mijn pensioen blijf ik mijn angst voor geldgebrek voelen’.

‘Onze moeders veegden onze billen af en loofden onze eerste gebrabbelde woordjes. Onze verpleegsters houden ons nu schoon bij de finale en prevelen ons moederlijk toe in de smeerboel van de dood. Maar de troost die er echt toe deed kwam van vrouwen die om wat voor reden dan ook ons zaad opnamen’.

‘De tranen springen me in de ogen als ik bedenk hoe mijn kleinkinderen de toekomst in marcheren, dribbelen, kruipen. En mijn genen de maalstroom in sjouwen van een wereld die ik nooit zal kennen. Mijn dappere soldaatjes. Maar in wat voor oorlog? En voor welke nobele zaak?’
‘Een onduidelijke wig van angst zit mij – nadat ik om vier uur ’s nachts heb geplast – in de weg’.
‘Dromend ben ik ongelukkig en toch verzet ik me in het ochtendlicht tegen het ontwaken’.

Een trouwe baas, nog meer tranen, internet en verval
‘Met mijn linkerhand koesterend rond mijn ballen keek ik bewonderend naar mijn ferme, trouwe baas die me zolang en zo trouw had gediend’.

‘Zoveel tranen van woede en onmacht en pijn heb ik op het gezicht van mijn moeder gezien dat ik mij afvraag of mijn hart toen niet is vereelt om te voorkomen dat ik de rest van mijn leven verlamd zou blijven van verdriet’.

‘Optimisme leidt dikwijls tot succes, maar doet dat iets af aan de majestueuze waarheden van het pessimisme?’

‘Internet: een vrijwel onbegrensde massa e-mail, pornografie, spam, halfbakken data, digitale foto’s en wederrechtelijk gedownloade muziek. Wat men cyberspace noemt, wordt gesmoord in de lage lusten waar het kapitalisme maar al te graag op inspeelt’ (2004, ook toen al).

‘Toch ben ik in verval. Vreemde aandoeningen melden zich. Een scherp pijntje onder het linkeroor. Een waas voor mijn ogen bij het wakker worden dat het eerste half uur van de dag mijn zicht versluiert. Een plotseling getrek onder mijn gelaatshuid

En dan zwijg ik nog van artritische vingers, nachtelijke buikpijn en het raadselachtige ruisen en steken van mijn hart dat continu doorzwoegt in het zompige aardedonker van mijn borstkas’.

Lijdt u ook aan smart die je zou kunnen halveren door het te delen? Mail het naar julius.pasgeld@deoud-hagenaar.email.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann