Ik was een kind en kon niet weten…

Als kleine jongen stelde ik me voor hoe het zou zijn wanneer je een step met een motortje zou hebben zodat je de wijde wereld in kon trekken. Een droom die waarschijnlijk nooit uit zou komen, hoewel…

Samen met mijn vriend Ben genoot ik weer eens van een uitstekende cappuccino bij de Wiener in de Korte Poten. Zo’n zestig jaar geleden kwamen we hier ook al. Al pratende kwamen we op het idee dat ik een verhaal voor De Oud-Hagenaar zou gaan schrijven waarin een aantal veranderingen die onze generatie heeft meegemaakt langskomen. We praatten kennelijk zo hard, dat een tweetal charmante dames op leeftijd die naast ons zaten zich ermee gingen bemoeien.

Na enkele omzwervingen ging Ben uiteindelijk in Voorburg wonen en ik in Wassenaar. Reden te over om als oud-Hagenaars – of liever Hagenezen – minstens eenmaal per maand door de binnenstad van Den Haag te gaan lopen. “Wat is er veel veranderd”, zeggen we met grote regelmaat tegen elkaar. We zijn het er over eens dat onze generatie – laat ik zeggen: geboren voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog – ontzettend veel veranderingen in korte tijd heeft meegemaakt. Of het om verbeteringen gaat of juist niet, laat ik in het midden. In dit artikel wil ik er enkele noemen zonder een waardeoordeel uit te spreken en zonder naar volledigheid te streven.

Waar ik het eerste aan moet denken nu ik achter mijn computer zit, is het schrijven van artikelen en boeken. Ik typte mijn eerste boek toen ik een jaar of vijfentwintig was op een Remington 12 die in 1925 de fabriek in Ilion de USA verlaten had. Je draaide enkele uiterst dunne velletjes papier met carbonpapier ertussen in de machine en ging aan het werk, door met enige kracht op de toetsen te slaan. Alleen al dat geluid van het belletje wanneer je bijna aan het eind van een regel bent aangekomen! Mocht je een fout maken dan kon je opnieuw beginnen. Er bestond wel een mogelijkheid om zo’n fout weg te lakken, maar het resultaat was vaak onbruikbaar. En dan nu. Verkeerde letters zijn makkelijk te vervangen en je kunt zelfs stukken tekst en illustraties invoegen. En wat het maken van fouten betreft, je computer denkt met je mee en zet onverbiddelijk een rode streep onder de gemaakte fout. Overigens ben ik het niet altijd eens met mijn computer, maar ik ga er van uit dat ik nog steeds de baas ben. Nog wel.

Vooral de techniek in algemene zin heeft ervoor gezorgd dat de wereld van nu er totaal anders uitziet dan die van zo’n zestig jaar geleden. Die step met een motortje is werkelijkheid geworden en wat dacht u van bromfietsen, televisies, computers en al die andere mogelijkheden waardoor mensen met elkaar kunnen communiceren. Daarnaast heeft de techniek van auto’s, motoren en vliegtuigen ook niet stilgestaan. Mijn eerste motorfiets – een Hulsmann met een Villiers-motorblok van 125 cc – kocht ik begin jaren zestig. Mijn laatste motorfiets was een Moto Guzzi met een motorblok van 1064 cc! In mijn jeugd moesten we het doen met een simpele radio, drie zenders was al veel, of een kristalontvanger. Toen de eerste televisie bij ons in de straat kwam, mochten de kinderen uit de buurt op woensdagmiddag komen kijken. Leg dat maar eens uit aan jonge mensen van deze tijd.

In 1950 woonden er ruim tien miljoen mensen in ons land en op dit moment zeventien miljoen en deze toename heeft uiteraard ook vele gevolgen gehad. Opmerkelijk is het feit dat het aantal inwoners in Den Haag tussen 1960 en 2017 afgenomen is met zo’n 7.000. Op dit moment wonen er ruim 520.000 mensen in onze stad. Als we praten over zaken als vervuiling, overlast en files, dan speelt de toename van de bevolking in ons land daar zeker een rol bij. Het feit dat veel vrouwen zijn gaan werken, heeft ook diep ingegrepen in onze maatschappij. In mijn jeugd waren de meeste vrouwen thuis te vinden. Natuurlijk waren er wel degelijk vrouwen die werkten, maar wanneer ze trouwden of kinderen kregen, was de kans groot dat ze ontslagen werden.

In algemene zin zijn de leefomstandigheden, zeker in ons land, er flink op vooruitgegaan al geldt dat natuurlijk niet voor iedereen. Denk aan zaken als behuizing, kleding, vervoer, medische kennis en de mogelijkheden om door te leren. Toch bestaat er nog wel degelijk armoede, ook in onze eigen stad.

Ouderen hebben vaak de neiging om terug te kijken. Vroeger was alles beter is een bekende tegeltjeswijsheid. Vergeet het maar, veel was anders, dat wel. Lees het boek De avonden van Van het Reve (nog) maar eens. Een fraaie tekening van het gemiddelde gezin uit de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Kortom, iedere tijd heeft zo zijn eigenaardigheden om er nog maar eens een tegeltjeswijsheid tegenaan te gooien. De generatie die hier beschreven wordt, heeft wel heel veel veranderingen meegemaakt. Daar kun je ook onzeker van worden zoals ik om me heen merk. Ik denk dat het verstandig is om een doordachte keuze te maken. Hier ga ik wel in mee en daar niet. Wat anderen hiervan vinden, is totaal onbelangrijk.

De titel van deze bijdrage komt uit het door Wim Sonneveld gezongen lied Het Dorp.

Carl Doeke Eisma
carleisma@planet.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann