Lager onderwijs in de jaren zestig (2)

Onder een al dan niet streng regime werd de leerlingen vroeger op de lagere school niet alleen kennis bijgebracht, maar werd er tevens bijgedragen aan hun opvoeding. Dat kon op allerlei manieren gebeuren. Maar soms liep dat wat uit de hand.
Een kwartier per dag had ik ingeruimd om eens gewoon gezellig met elkaar van gedachten te wisselen over van alles en nog wat. ’t Gaf niet wat. Een onderlinge ruzie, een op handen zijnd verjaardagsfeestje, rare gewoontes thuis of de inrichting van het lokaal.

Tijdens zo’n overleg vroeg een van de leerlingen, ik meen dat het Jannie was, naar de mogelijkheid om een huisdier in de klas te houden. De leerlingen zouden dan bij toerbeurt voor het voer en de schoonmaak van het hok kunnen zorgen.

Dat leek iedereen wel leuk. Mij ook. Want er zat immers een opvoedkundig aspect aan het verzorgen en onderhouden van huisdieren. Ik vroeg de leerlingen naar hun voorkeur. En zo ontstond op het bord het volgende lijstje:

Cavia: 12x

Kanarie: 8x

Konijn: 7x

Vis: 3x

Kat: 2x

Marmot: 1x

Hond: 1x

Zeeleeuw: 1x

Unaniem besloten we te sparen voor een cavia. Naast het melk- en schoolreisjesgeld offreerden de meeste leerlingen iedere maandagochtend een vrijwillige bijdrage van een stuiver ten behoeve van de aanschaf van een cavia. Als de helft van het benodigde bedrag ingezameld was zou ik zelf de andere helft doneren. Zodat we na zo’n anderhalve maand tot de aankoop konden overgaan.

Eekhoorn in de uitverkoop
Na een maand kwam Siem ineens met de mededeling, dat hij in de etalage van een dierenwinkel een Japanse eekhoorn in de uitverkoop had zien staan. ‘Voor maar twee tientjes, meester!’

Opnieuw werd de mening van de klas gepeild met als resultaat:

Japanse eekhoorn: 17x

Cavia: 7x

Konijn: 6x

Kanarie: 3x

Zeeleeuw: 1x

Dromedaris: 1x

Dus werd het de Japanse eekhoorn. ‘Maar eekhoorns moeten wel de ruimte hebben, meester’, bracht Tommie in het midden. ‘Je kunt een eekhoorn niet zomaar in een klein hokje stoppen’.

Dat waren we allemaal met hem eens. Wederom éénstemmig werd besloten, dat we allemaal wat in zouden schikken. Zodat de Japanse eekhoorn ongeveer een kwart van het lokaal tot zijn beschikking zou hebben en wij met z’n 36-en driekwart.

Na schooltijd bracht ik met enkele vrijwilligers in het lokaal een wand van gaas aan waarachter de eekhoorn zich zou kunnen verschansen tijdens het onderricht in rekenen en taal. Andere leerlingen brachten boomstronken, takken en hele bakken met gewas mee opdat de eekhoorn zich weldra thuis zou gaan voelen. Tenslotte togen Siem en ik naar de dierenwinkel teneinde onze toekomstige klasgenoot aan te schaffen.

‘Kleine uitwerpselen’
Dat ging allemaal goed. De eekhoorn was zichtbaar opgetogen met zijn nieuwe ruimte die, zeker in vergelijking met zijn hok in de dierenwinkel, buitengewoon riant was. De klas werd in werkgroepen verdeeld. De voedselwerkgroep diende zich te verdiepen in de aard van de te nuttigen etenswaar. De schoonmaakwerkgroep had tot taak kleine uitwerpselen en plasjes te verwijderen en er was zelfs een werkgroep die zichzelf de taak had toebedacht de eekhoorn te amuseren als hij zich verveelde.

Drie weken ging het goed.

Totdat de inspecteur kwam. Samen met het hoofd der school was hij van mening, dat het toenmalig streven naar kleinere klassen in het onderwijs en dus meer ruimte voor de leerlingen, niet doorkruist mocht worden door initiatieven die het tegendeel bewerkstelligden. Dus moest de eekhoorn eruit!

‘Raar tussen de takken’
Een buitengewoon trieste gebeurtenis echter verhinderde de uitvoering van dit besluit van hogerhand. In de paasvakantie werd ik opgebeld door juffrouw Beukenholt, een collega die de plantjes en de dieren op school gedurende de vakantie verzorgde. Onze eekhoorn hing ‘zo raar tussen de takken’, zei ze. ‘Er is vast iets ergs aan de hand’. Onmiddelijk spoedde ik me naar school en ja, hoor. Daar hing hij. Dood. Alsof hij, met het zicht op de definitieve verwijdering uit de klas, zelf een einde had gemaakt aan zijn leven.

In het licht der opvoeding achtte ik het toendertijd noodzakelijk mijn leerlingen, waar mogelijk en zinvol, niet buiten te sluiten van de tragische kanten van het bestaan. Dus liet ik de eekhoorn hangen tot op de eerste dag na de vakantie.

Na de schrik en hier en daar wat traantjes sprak mijn klas de wens uit de eekhoorn te begraven in de tuin naast de school.

De voorbereidingen voor de ter aardebestelling duurden weken en liepen, zeker achteraf gezien, de spuigaten uit.Tijdens de handenarbeidlessen werd er een kistje getimmerd. Gedurende de taalles schreven de leerlingen in plaats van een opstel een grafrede. Wie dat het beste had gedaan, mocht die rede uitspreken als het zover was. En in de muziekles werden liedjes ingestudeerd, die ten gehore zouden worden gebracht tijdens het laten zakken van het kistje.

De eekhoorn, zijn naam is me ontschoten, werd gedurende die periode van voorbereidingen in een kartonnen doosje bewaard dat van de moeder van Freddie in haar vriezer mocht.

Ontroerend
En toen was het zover. Het kistje, gedragen door Tommie en Olaf, werd gevolgd door een lange stoet rouwenden die in de gang van de school steeds drie passen heen en twee passen terug deden, hetgeen we tijdens de gymles hadden geoefend.

Zo passeerden we het raam waarachter het gezicht van het hoofd der school een van de meest verbaasde trekken vertoonde die ik in mijn leven ooit heb mogen aanschouwen.

En bij het door Harry en John gedolven grafje klonken de liedjes en de begrafenisrede niet alleen droevig maar vooral ontroerend.

Lessenpakket
En dat allemaal vanuit jeugdig onderwijzers-enthousiasme dat nergens in de leerplannen beschreven stond. Het was niet meer, maar vooral ook niet minder dan een uit de hand gelopen gevolg van een kwartiertje zomaar gezellig praten met elkaar.

Heeft u, als (oud-) onderwijzer indertijd ook projecten met uw klas uitgevoerd die eigenlijk maar beter niet in het lessenpakket opgenomen dienen te worden?

Mail het naar: julius.pasgeld@deoud-hagenaar.email.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann