Beethoven door De Vriend

Wat bracht Beethoven ertoe om op het titelblad van de Eroica, zijn ‘heldensymfonie’ opgedragen aan Napoleon Bonaparte, diens naam met een woeste pennenstreek door te strepen? Jan Willem de Vriend en het Residentie Orkest geven een inkijkje in een diep teleurgestelde ziel.

In het titelblad van de Eroica, Beethovens Derde symfonie, zit een gat. Aanvankelijk was Beethoven van plan zijn symfonie op te dragen aan Napoleon, met wie hij zich nauw verbonden voelde in de strijd Liberté, Fraternité en Egalité. Maar toen Napoleon in 1804 zichzelf tot keizer kroonde, voelde Beethoven zich verraden. Hij kraste het oorspronkelijke opschrift (in titolata Bonaparte) zo krachtig door dat er een gat in het papier ontstond. ‘Hij is ook niets anders dan een gewoon mens’, zei Beethoven toen hij het nieuws van de kroning vernam. ‘Hij zal nu alle mensenrechten met de voeten treden, zich slechts aan zijn eerzucht overgeven. Hij zal zich nu boven anderen stellen, een tiran worden!’ Toen de symfonie in 1806 voor het eerst werd gepubliceerd, kreeg het de titel ‘Sinfonia Eroica […] gecomponeerd ter nagedachtenis aan een groot man’.

Achtbaan
Inderdaad is Beethovens Derde een zeer overtuigende uitdrukking van het ideaal van heroïsche grootheid. ‘De Eroica is een emotionele achtbaan vol liefdevolle passages, hoog oplaaiende woede en grote triestheid’, weet Jan Willem de Vriend, een van de twee vaste dirigenten van het Residentie Orkest. ‘Beethoven weet het uiterste te halen uit klankcombinaties. Qua tempi, qua ontroering, qua vuur, qua passie. Alles zit erin’. Beethoven zelf vond het een van zijn grootste werken. ‘Hemel en aarde zullen beven wanneer deze muziek gespeeld wordt’.

Mijlpaal
Tegenwoordig beschouwen we de Eroica als een mijlpaal in de muziekgeschiedenis, een uniek markeringspunt op de drempel van de negentiende eeuw. Maar zoals wel vaker het lot van mijlpalen is, kon het premièrepubliek er weinig begrip voor opbrengen. Na de eerste uitvoering, op 7 april 1805 in Wenen, werd Beethoven door recensenten beticht van bandeloosheid. De compositie zou te heftig en te bizar zijn en er kwam ook maar geen eind aan. Symfonieën duurden toen circa twintig tot vijfentwintig minuten, Beethovens Derde had een voor die tijd ongekende lengte van circa vijftig minuten. Ook met de klassieke structurering ging Beethoven op de loop. Op den duur ging men deze ‘ongemakken’ wel begrijpen, waarderen zelfs, en inmiddels behoort de Eroica onbetwist tot het ijzeren repertoire. Zo kwam recentelijk uit een onderzoek van BBC Music Magazine (2016) naar voren dat dirigenten wereldwijd Beethovens Derde ‘the greatest symphony of all time’ vinden. Deze muziek moet je gewoon eenmaal in je leven live hebben gehoord! En dat kan. Op vrijdag 16 en zondag 18 december staat het werk op de lessenaars van het Residentie Orkest in het Zuiderstrandtheater samen met misschien wel het mooiste Vioolconcert ooit geschreven…ook al van Beethoven.


Vrijdag 16 december – 20.00 uur
Zondag 18 december – 14.15 uur
Zuiderstrandtheater

Beethoven door De Vriend
Residentie Orkest
Jan Willem de Vriend, dirigent
Thomas Zehetmair, viool
Beethoven Vioolconcert
Beethoven Symfonie nr. 3 ‘Eroica’

 

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann