Hij bracht ADO naar een ongekend hoog niveau

In deze aflevering van De Oud-Hagenaar wil ik het deze keer hebben over het tijdperk waarin ADO een succesvolle en vooraanstaande voetbalvereniging was binnen het vaderlands voetbal van de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw.

Was het nu toeval dat ADO in deze periode zo succesvol was als voetbalclub of was het de professionele clubstructuur en het inzicht en de vooruitziende visie van haar bestuursleden? Uit de gesprekken die ik met oud-bestuursleden over dit onderwerp heb gehad, kan ik geen andere conclusie trekken dan dat het laatste het geval was. Met bestuursleden als Herman Choufoer, Frans Kok, Gerard Slager en manager Eddy Hartmann, was ADO in het bezit van een aantal zeer bekwame bestuurders met rood-groenbloed in hun aderen en een echt ADO-hart. Met name de toekomstvisie en de constructieve samenwerking tussen bestuurslid Gerard Slager en manager Eddy Hartmann, hebben ADO voor die tijd naar een ongekend hoog niveau gebracht. Daarom wil ik in deze bijlage voor De Oud-Hagenaar aandacht schenken aan de persoon Eddy Hartmann, die zonder enige twijfel één van de stuwende krachten achter het succes van ADO uit de jaren zestig en zeventig was.

Eddy Hartmann, geboren in 1924, speelde van 1942 tot 1954 voor ADO. Helaas is van Eddy Hartmann nauwelijks iets bekend uit zijn ADO-periode als voetballer.

Nadat Eddy Hartmann zijn actieve loopbaan als speler van ADO had beëindigd, heeft hij nog vele andere functies binnen ADO bekleed buiten het voetbalveld. Zo was hij onder meer in 1949 één van de oprichters van de honkbalafdeling van ADO. Tevens heeft Eddy Hartmann de functies van secretaris, jeugdvoorzitter en jeugdleider vervuld. Voor de vele verdiensten die Eddy Hartmann voor ADO heeft verricht, is hij dan ook benoemd tot lid van verdienste van de vereniging. Maar ook door de voetbalbond is hij onderscheiden met de gouden KNVB-speld. Hij ontving in 1986 uit handen van wethouder van sportzaken Piet Vink de stadspenning van de gemeente Den Haag. Eddy Hartmann trad op 14-10-1968 als full-prof manager in dienst van ADO, in welke functie hij tot april 1980 werkzaam is geweest.

Het is onwaarschijnlijk dat ooit nog een Nederlandse club een succesvolle tour door een vreemd continent zal maken die vergeleken kan worden met die van ADO door de USA in 1967. De uitnodiging die ADO ontving voor dit promotietoernooi van de Amerikaanse voetbalbond paste destijds perfect in de planmatige aanpak die het clubbestuur bij het begin van de jaren zestig had gekozen. Stap voor stap op weg naar de top van het Nederlandse voetbal. Met het accent op voetbal. Daaraan werd alle prioriteit gegeven. De verenigingsstructuur zorgde voor de noodzakelijke controle op deze ambitie. Tot aan de fusie met Holland Sport was ADO een club die, zoals destijds Ajax en Feijenoord, op basis van sportieve prestaties financieel gezond bleef. Zonder subsidies, op eigen voetbalkracht, als resultaat van een democratisch getoetste beleidskeuze.

Vanaf de beginjaren zeventig bleek al snel dat het destijds, in ruil voor subsidie, gecreëerde bredere en maatschappelijk draagvlak steeds minder ruimte geboden kon worden aan controle door de natuurlijke achterban op het bereiken van de in de jaren zestig gestelde sportieve doelen. Deze vervreemding van de clubcultuur heeft tot meer ‘downs’ dan ‘ups’ geleid.

Nu het behalen van sportief resultaat inmiddels ondergeschikt en afhankelijk schijnt te zijn van de commerciële opgang, kan het hopelijk geen kwaad eens een link te leggen naar een vergeten Haagse held uit de sixties en seventies, Eddy Hartmann. Deze, voor wie hem meemaakten, legendarische manager was het bindmiddel en de drijvende kracht achter de sportieve ambitie van ADO. Vijftig jaar na één van zijn kunststukjes geeft de positie van de club in de rangorde van het Nederlandse voetbal aanleiding tot het eerbiedig memoreren naar de laatste boodschap van Eddy Hartmann. John Linse schreef die behartigenswaardige woorden na Hartmann’s overlijden op. Voor wie het nog eens wil nalezen, volgt hieronder de tekst die destijds in de ADO Post werd gepubliceerd.

De laatste boodschap
John Linse vormde met oud-ADO’er Joop Niezen de hoofdredactie van Sport International. Daarvoor was hij redacteur bij Voetbal International, Trouw en Het Vaderland. Hij is ook de zoon van de vrouw van Eddy Hartmann. Bij de uitvaartplechtigheid in het crematorium Ockenburgh sprak hij indrukwekkend over Eddy Hartmann, die hij beschouwde als vriend en vader. Later vroeg hij ook iets kwijt te mogen in de ADO Post over Eddy Hartmann. Eddy Hartmann had nog een boodschap voor ons en zijn ADO.

Die laatste reis van Eddy Hartmann, van het Willem Dreespark naar Ockenburgh, het crematorium, verliep waardig en kende aangrijpende momenten. De tocht door het Zuiderpark, het plechtige saluut van de ADO Den Haag-selectie en de passage van zijn voormalige kantoor, dat links uitzicht bood op de terreinen van ADO en schuin-rechts op het stadion. Het was goed zo, indrukwekkend. Dat gold ook voor de plechtigheid in de druk bezette aula waar zijn familie en vrienden definitief afscheid van hem namen.

Maar geen ander beeld kan de betekenis van Eddy Hartmann voor het Haagse topvoetbal zo treffend uitdrukken dan dat van die bejaarde ADO’er die de stoet als het ware voorging bij de entree van Ockenburgh. Ik zie het verweerde gezicht nog zo voor me, de oranje-rode helm en de brommer. Hij behoorde tot de door Eddy gekoesterde achterban, die zijn achterban bleef, ook al grepen technocraten in het Zuiderpark de macht en werden de bloedbanden tussen ADO en FC Den Haag bruusk verbroken. Eddy Hartmann had een boodschap voor het Haagse topvoetbal en die boodschap betrof vooral ADO.

Een week voor zijn overlijden verwonderde hij zich er over dat ADO Den Haag voor de vierde keer in het seizoen punten verspeelde tegen een gehandicapte (want met tien man spelende) tegenstander. “Ongelofelijk”, zei hij en hij vroeg zich af waar dit vroeger toe geleid zou hebben. Vroeger zou dat paniek hebben betekend, vroeger was er oproer gekraaid, vroeger had Willem Koek een vijfde colonne georganiseerd. Het bestuur had peentjes gezweet. De trainer had zich nergens durven vertonen. De spelers hadden sluiproutes gezocht. In de loop der jaren hebben tal van wijsneuzen zich bemoeid met het Haagse topvoetbal. Ze hadden soms een gemeentelijke achtergrond, voornamelijk een financiële achtergrond, soms een commerciële, Alrecon-achtergrond, maar ze hadden geen van allen een typische ADO-achtergrond. En dus faalden en faalden ze, stelde Eddy Hartmann vast. Ik ben geen ADO’er, maar ik denk te kunnen begrijpen wat Eddy Hartmann met die woorden bedoelde. ADO betekent presteren, ADO is houden van talent, ongeacht ras of milieu, ADO is genieten van tackles en slidings, van dribbelen, sleepbeweging, demarrages, van een schot op de goal en een save van de keeper. ADO is, kortweg, voetbal. Voetbal om te winnen, want dat is door de jaren heen, het voornaamste kenmerk van ADO geweest, dat prestatievirus. In zijn laatste fase als professional, loodste Eddy Hartmann FC Den Haag terug naar zijn roots. Voorzichtig dat wel, want de tenen van de egotrippers zijn lang. Samen met Rob Baan en Lex Schoenmaker herstelde hij de jeugdopleiding in het Zuiderpark en liep hij weer opgewekt(er) rond. In de regionale jeugd B-1, C-1 en de pupillen liepen weer toptalentjes, de opvolgers van Aad Mansveld, Harry Vos, Henk Houwaart, Romeo Zondervan, Martin Jol, etcetera. En ze werden geschoold in en besmet met het prestatievirus van ADO, doordrenkt van voetbal, van maandag tot en met zondag. Is dat klimaat te vervangen door het lijntje dat later met de Haagse Voetbal Bond werd gelegd? “Nee”, vertelde Eddy Hartmann een week voor zijn dood. En samen vroegen wij ons af waarom al die ADO’ers zich hadden laten verdringen, waarom ze gezwicht waren voor de technocraten, waarom al die voetbalkennis verloren gaat. Waarom Willem Koek nooit werd opgevolgd en waarom is het zo stil in het Zuiderpark? Haags topvoetbal begint en eindigt bij ADO, wist hij. En zijn boodschap luidde als volgt.

‘Kan er eindelijk eens iemand opstaan die dat verhaal vertelt, die alle krachten verzamelt, die de egotrippers verdrijft uit de club en er voor zorgt dat er ooit ten behoeve van die bejaarde ADO’er met dat verweerde gezicht, die oranjerode helm en die brommer zijn boodschap ten uit voer zal worden gebracht. En ADO terug geeft aan de ADO’ers.’

Eddy Hartmann overleed op 11 oktober 1992 op de leeftijd van 68 jaar.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann