Phil van de Klundert: een vooraanstaand Haags beeldhouwer

Op een aantal plekken in Den Haag staan in de openbare ruimte beeldhouwwerken van Phil van de Klundert (1942-2016). Wie kent niet zijn banaan in het Zuiderpark, een geliefd speelobject voor kinderen en rustplek voor vermoeide voetbalvaders? De banaan maakte ooit deel uit van een groep fruit die voor het ziekenhuis Leyenburg (nu HagaZiekenhuis) was opgesteld. Naast de banaan waren er druiven, een tomaat, een sinaasappel en een peer. De polyester banaan heeft het als enige overleefd, zij het dat hij nu op een andere plek staat.

121447257998045

Het bronzen tonnenmonument bij de Scheveningse haven dat door – toen nog – prinses Beatrix werd onthuld, is een geliefd onderwerp voor fotografen. Het heeft zelfs op een postzegel afgedrukt gestaan. De tonnen symboliseren de haringvisserij in Scheveningen die vrijwel geheel teloor is gegaan. Op de kades lagen de tonnen hoog opgestapeld, klaar om te worden ingeladen in de schepen, ernaast lagen eindeloze meters visnetten. Er is sprake van dat het monument een andere plek zal krijgen wanneer er een reconstructie van de haven op komst is.

114079878734783
Tonnenmonument aan de haven op Scheveningen.

In de Gortmolen ligt de door Phil vervaardigde molensteen. Phil kreeg de opdracht het plein in te richten en vond de steen wel passend. De buurt dacht daar echter heel anders over. In niet mis te verstane woorden kreeg de kunstenaar te horen dat bij maar beter kon oprotten met z’n ontwerp. Phil wist de gemoederen te sussen door met twaalf kratjes bier te komen aanzetten. Hij kon geen kwaad meer doen en kreeg de eretitel ‘burgemeester van de Gortmolen’. Het aardige is dat de steen volledig geadopteerd werd door de bewoners, links en rechts verscheen er graffiti op muren en stoepen, maar van het kunstwerk van Phil moesten ze afblijven met hun poten.

Plaatsen van de molensteen in de Gortmolen.
Plaatsen van de molensteen in de Gortmolen.

Blacks
Waar Phil was, was Blacky, zijn trouwe zwarte hond. Je kon ze samen vaak zien zitten op de monumentale stoep van het pand op de Prinsegracht, waar Phils atelier was. Ze hadden boodschappen gedaan en hijgden samen uit op de stoep. Blacky ging er maar bij liggen, Phil moest moed verzamelen om de trappen op te klimmen naar zijn atelier op zolder.

Dat was een fijn atelier waar hij vele jaren les gaf aan leerlingen. Phil: “Ik ben eigenlijk helemaal geen goede leraar. Ik vind het heerlijk om te zien hoe mensen met plezier bezig zijn met uiteenlopende materialen. De een hakt in steen, dan ander modelleert met klei, men tekent en schildert of maakt objecten van ijzer. Ik geef alleen maar wat aanwijzingen en stimuleer om door te gaan als het even tegenzit.” Phil hoefde er ook niet altijd bij te zijn; de meeste leerlingen bezaten een duplicaat sleutel en konden aan de gang wanneer ze wilden. Een kwestie van goed vertrouwen, in feite waren de leerlingen na vele jaren kleine zelfstandige kunstenaars geworden.

Ockenburg
Phil is een meester in het bewerken van verschillende materialen. Hij heeft in rubber gewerkt, in roestvrij staal en met leisteen. Hij schildert en maakt zeefdrukken. Samen met de Haagse kunstenaar Jan Willem Maronnier ontwerpt hij een bescheiden amfitheater bij de jeugdherberg Ockenburg. Heel wat jonge reizigers hebben daar spontane toneel- en muziekvoorstellingen beleefd in de buitenlucht.

Internationaal was Phil geen onbekende; hij exposeerde op de beroemde kunstbeurzen in Bazel, Montpellier, Keulen en Parijs en waar al niet in Nederland.

106433122832792
Phil bij een houtsculptuur.

Hout
Wanneer Phil hout ontdekt, is zijn enthousiasme niet te stuiten. Met cirkelzaag en kettingzaag gaat hij boomstammen te lijf die worden aangeleverd door zijn goede vriend Dolf van Eendenburg, de meester-hovenier van de tuin van het Vredespaleis en park Sorghvliet. Dolf wordt een van Phils trouwste leerlingen en samen ‘verorberen’ ze heel wat boomstammen.

Phil maakt indrukwekkend werk, altijd in groot formaat. Zijn beleving met hout is aandoenlijk. Hij vertelt van de structuur, van de geur, de scheuren, de knoesten en de bramen. Met zijn ruwe handen streelt hij het hout en geniet intens. Zijn nieuwe vormen hoeven niet geschuurd te worden, zo – rauw – is het goed.

Phil van de Klundert.
Phil van de Klundert.

Na een hectisch en kunstzinnig leven overlijdt Phil van de Klundert op 21 augustus 2016. Het oeuvre dat hij nalaat is indrukwekkend, dat wordt door zijn zoon Michel zorgvuldig opgeslagen en gedocumenteerd. Voor latere tijden wellicht. Op de overlijdenskaart staat: “Ik heb lekker gewerkt.” En zo is het.

Hofje van Nieuwkoop
Op de beeldententoonstelling van Pulchri-kunstenaars in het Hofje van Nieuwkoop heeft Phil een ereplek gekregen. Hij wilde er zo graag een aantal beelden laten zien, maar mocht het spijtig genoeg zelf niet meer meemaken.

Tot 9 oktober is de tentoonstelling gratis te bezichtigen in de prachtige tuin van het hofje, dagelijks van 10.00 tot 18.00 uur. Daar kunt u een groep van vijf houten beelden van Phil zien, pilaren eigenlijk. Eerbetoon aan een groot Haags kunstenaar. En tevens kunt er ook nog beelden zien van twintig andere kunstenaars.

Phil van de Klundert werkte samen met dichters; zij gaven zijn beelden poëtische namen. Dichter Dick de Rooij maakt ooit dit gedicht voor Phil, dat nu zeer toepasselijk is.

Stille wachters
Belommerde bomen
kommerloze reuzen
drukken traag hun kruin naar boven.
Laat de regens maar zakken
Laat de wind maar zoeken
Laat de vogels maar schuilen,
En laat de stormen maar slepen.
Laat de duisternis wurgen,
laat de eeuwigheid dagen.

Jos van den Berg
josberg@ziggo.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann