Muziek voor de innerlijke mens

Lezersaanbieding De Oud-Hagenaar: kom genieten van ‘Hemelse klanken’ van het Residentie Orkest op vrijdag 7 of zaterdag 8 oktober. Bestel nu kaarten met 50% korting op residentieorkest.nl of via 070-8800333 (promotiecode: DeOudHagenaar).


Hemelse klanken in zoiets aards als een concertzaal? Het Residentie Orkest laat horen dat dit wonderwel kan. Met muziek van Hendrik Andriessen en César Franck omlijst het orkest vier liederen vol levenswijsheid van Richard Strauss.

Als geen ander componist is Andriessen belangrijk geweest voor de (katholieke) kerkmuziek in Nederland. Een groot deel van zijn muzikale bestaan was hij op dat gebied actief en zijn oeuvre bevat veel liturgische muziek.

Maar eigenlijk bezag hij al zijn muziek, of het nu kerkelijk of wereldlijk was, vanuit een goddelijke inspiratie, waarbij vakmanschap door de ‘geschonken muziek’, zoals hij dat zelf noemde, naar een hoger plan werd gebracht.

De Variaties op een thema van Kuhnau ontstonden in 1935 als opdracht van het Utrecht Studenten Concert en hun toenmalige dirigent Bertus van Lier. Zijn dochter diende als inspiratie toen zij een menuet van de barokke componist Johann Kuhnau instudeerde, dat hij als basis voor de variatiereeks nam.

Hij ging hierbij heel subtiel te werk. Voor elke variatie nam hij niet de complete melodie van het origineel, maar slechts een paar maten die hij, teruggebracht tot hun essentie, als motief uitwerkte en ontwikkelde.

Symfonische Franck
Bijna meer nog dan Andriessen was César Franck in hart en nieren organist. Hij mocht dan docent zijn aan het Parijse conservatorium en een eerzaam bestuurslid van de Société Nationale de Musique, het liefst zat hij achter de toetsen van het orgel in de Sainte Clotilde in Parijs, waar hij de vaste organist was en waar de beroemde orgelbouwer Cavaillé-Coll een instrument van symfonische allure had neergezet.

Dat betekende niet dat Franck zich als componist beperkte tot zijn eigen instrument. Integendeel, hij schreef, naast enkele liturgische vocale composities, opera’s, oratoria, kamermuziek en een aantal orkestwerken, met als bekendste de Symfonie in d uit 1888. Daarin is onmiskenbaar de organist Franck te herkennen.

Zijn orkestratie is in blokken van instrumenten gedacht, vergelijkbaar met de verschillende manualen en registers van het orgel. Soms is die klank robuust en direct, maar soms ook van een prachtige verfijndheid en subtiliteit, die doet denken aan het impressionisme.

Tussen beide symfonische organisten klinken vier liederen van Richard Strauss. In tegenstelling tot Andriessen en Franck was hij niet al te religieus, al had hij dan in zijn opera Salomé laten zien dat hij zijn Bijbel kende, zij het op een bizarre en perverse manier. Maar met dit werk had hij, evenals in zijn andere opera’s en symfonische gedichten, laten horen hoe groot zijn mensenkennis was. Met bijna griezelige perfectie wist hij alle menselijke emoties en zwakheden haarscherp te fileren, waarbij hij overigens zichzelf ook regelmatig op de hak nam.

Als beroemdste Duitse componist van zijn tijd maakte hij de Nazi-periode en de nasleep daarvan mee, mede door zijn ambivalente houding tegenover het regime geen gemakkelijke tijd. Het maakte hem tot een gelouterd mens die na de oorlog zijn leven overdacht. Prachtig heeft hij dat tot uitdrukking gebracht in zijn Vier letzte Lieder. Het zijn doorleefde teksten over oude mensen en dingen die voorbij gaan, over de vergankelijkheid van het leven en de acceptatie daarvan.

Meesterlijk heeft de 84-jarige Strauss, zijn eigen levenseinde indachtig, de teksten in een verstilde sfeer verklankt. En daarmee passen deze liederen wonderwel bij de andere werken van dit programma.

Kees Wisse

Vrijdag 7 oktober om 20.00 uur
Zaterdag 8 oktober om 20.00 uur

Zuiderstrandtheater

Hemelse klanken
Residentie Orkest
James Feddeck
dirigent
Aga Mikolaj sopraan
Leo Samama verteller (vrijdag)

H. Andriessen Kuhnau-variaties
R. Strauss Vier letzet Lieder
C. Franck Symfonie in d


Lezersaanbieding De Oud-Hagenaar
Kom genieten van ‘Hemelse klanken’ van het Residentie Orkest op vrijdag 7 of zaterdag 8 oktober. Bestel nu kaarten met 50% korting op residentieorkest.nl of via 070-8800333 (promotiecode: DeOudHagenaar)

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann