Vijftig jaar ‘rode bussen’ in Nederland

Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de eerste standaardbus werd afgeleverd, bij het publiek ook wel beter bekend als ‘de rode bus’. Het wijnrode met grijze uiterlijk, later opgevolgd door rood met beige, de letters DAF prominent op de grille, het zal velen bekend in de oren klinken.

In juni 1966 werd de eerste standaardbus in Amsterdam afgeleverd, in november van dat jaar kwam het eerste exemplaar voor de HTM in Den Haag aan. De bussen bepaalden gedurende de jaren 70, 80 en 90 het straatbeeld in veel steden.

Ontstaansgeschiedenis
Begin jaren 60 staken de vervoersbedrijven van de gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht de koppen bij elkaar om te komen tot een gezamenlijk ontwikkeld bustype. Door gezamenlijk bussen aan te schaffen, hoopten de bedrijven een goedkope bus te kunnen aanschaffen, een bustype dat geheel ontwikkeld werd volgens de eisen van de vier vervoersbedrijven. Zij verenigden zich in de zogenaamde ‘Commissie Standaardisering Autobusmaterieel’. Fabrikant Werkspoor (onderdeel van het Stork-concern) tekende voor het ontwerp, maar uiteindelijk zouden zij geen standaardbus bouwen. Het leeuwendeel zou van de band rollen in Heerenveen, bij een ander Stork-bedrijf: Hainje.

De vervoersbedrijven ontwikkelden in enkele jaren in samenwerking met Werkspoor en Hainje de standaardbus.

Eerste generatie
In 1966 rolde de eerste standaardbus van de band. Het eerste exemplaar werd aan het GVB in Amsterdam geleverd en maakte in de maanden na aflevering een kennismakingstour langs de verschillende vervoersbedrijven en kwam zodoende ook bij de HTM langs. Enkele maanden later werd het eerste Haagse exemplaar aan de pers getoond.

Voor die tijd was de bus een noviteit met veel luxe: naast de andere kleuren had de bus ook een automatische versnellingsbak, drie deurpartijen en luchtvering. Wat een verschil met de groen/crème bussen die de Hagenaars tot dan toe gewend waren! Die bussen waren inmiddels in grote getalen aan het einde van hun levensduur beland, waardoor uiteindelijk een groot aantal standaardbussen nodig was om hen te vervangen.

Kurhaus – Bohemen
Op 1 januari 1967 kwamen de eerste standaardbussen op de toenmalige lijn 14 (Kurhaus – Bohemen v.v.) in dienst. Langzaamaan zouden de wijnrood/grijze bussen de groen/crème bussen gaan vervangen. In 1974 was het hele wagenpark van HTM wijnrood met grijs van kleur. Een kleurencombinatie die uiteindelijk nog tot 1996 in het stadsbeeld te zien zou zijn. De laatste wijnrood met grijze exemplaren werden in 1983 afgeleverd, waarbij in de loop der jaren diverse modificaties in het bustype waren doorgevoerd. Zowel qua uiterlijk als qua techniek was er in de loop der jaren het nodige veranderd aan het bustype.

Tweede generatie
Eind jaren 70 wilden de vervoersbedrijven (het gezelschap was inmiddels aangevuld met bedrijven uit andere steden) een nieuw bustype. De standaardbus tweede generatie werd door busbouwer Hainje ontwikkeld in nauwe afstemming met de Commissie Standaardisering Autobusmaterieel. In 1982 kwam het eerste rood met beige exemplaar op de weg. In 1984 werd het eerste exemplaar feestelijk door de HTM in gebruik genomen tijdens een open dag.

Eind jaren 80 bleek dat veel vervoersbedrijven graag weer zelf bussen wilden bestellen. Ook was door busbouwer Hainje een nieuw bustype ontwikkeld dat niet aan de eisen van veel vervoersbedrijven voldeed. De HTM had meer oren naar een nieuwe ontwikkeling: de kniel-/ lagevloerbus. HTM bestelde in 1989 uiteindelijk als eerste vervoersbedrijf in Nederland een grote serie lagevloersbussen met een nieuw, wit met rood uiterlijk.

In 2000 kwam het standaardbussentijdperk definitief ten einde toen de laatste rood met beige standaardbus haar laatste rondjes op lijn 23 maakte. Na 33 jaar reed er geen standaardbus meer door de Haagse straten.

Speciale dag ter herdenking
Om stil te staan bij het jubileum van dit bustype wordt er op zaterdag 11 juni van 10 tot 16 uur een evenement gehouden op het terrein van het Haags Bus Museum aan de Binckhorstlaan 215 te Den Haag. Ruim twintig museale standaardbussen, aangevuld met opvolgers van dit bustype geven acte de présènce in het Haagse. Ook zullen er rondritten over de oude lijn 14 gereden worden en is er een tentoonstelling. Meer informatie is te vinden op www.standaardbus.nl.

Nick Roestenburg
n.roestenburg@standaardbus.nl

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann