‘Op een hardboard Amerika ontdekken’

De eerste keer nablijven. Schoolreisjes. Toneelstukjes in de gymzaal. De kuren van de schoolmeester. Zomaar wat herinneringen aan de kleuterschool en de lagere school.

Vroeger zat je twee jaar op de kleuterschool en zes jaar op de lagere school. Als het goed was tenminste. Want heel soms bleef er wel eens iemand zitten. Of mocht je een klas overslaan. Je zat in een klas. En niet, zoals tegenwoordig, in een groep. Van mijn kleuterschooltijd weet ik nog maar weinig. Ik zat op een Montessori- kleuterschool aan de Pomonalaan die was gevestigd op de begane grond in een gewoon woonhuis. Op een keer moest ik voor straf nablijven. Nablijven op de kleuterschool! Het staat me nog bij als de dag van gisteren hoewel ik geen idee meer heb wat ik had uitgehaald. Als door een wonder kwam mijn vader me juist die dag van school ophalen. Want hij was jarig en had vrij van zijn werk genomen. Hij smoesde wat met een van de kleuterleidsters en kijk: ik mocht zomaar met hem mee naar huis.

Ineens was er geen sprake meer van nablijven. Het was de eerste keer, dat ik ervoer wat netwerken vermag. Als je maar relaties hebt, ook al is het vader, kom je er meestal wel goed vanaf. Verder staat me nauwelijks meer iets bij van die school. Behalve dat je soms met kartonnen busjes moest schudden in de buurt van je oor. En dan moest je tegen de juffrouw zeggen welk busje hoger klonk en welk busje lager. Daar bewaar ik nog steeds een foto van. Ik heb nooit begrepen waar dat schudden met die busjes goed voor was. Nog steeds niet trouwens.

Dat gaat trouwens ook op voor een heleboel andere dingen die ik later op school moest doen. Alsnog leren rekenen Op de lagere school hadden we maar één doel en dat was om zo gauw mogelijk in de ‘zesde’ te komen. Want dan kon je er daarna weer af. Je had geen idee wat men daarna voor je in petto had. Maar daar kwam je vanzelf wel achter en wie dan leeft die dan zorgt. Mijn lagere school stond in de Abeelstraat. Ook weer een Montessorischool. Ik heb daar veel geleerd van wat je op een gewone lagere school niet leert. Maar ook veel niet geleerd, wat je op een gewone lagere school juist weer wèl leert.

Zo mocht je in de ‘vrije’ uren altijd doen wat je zelf leuk vond. Voor mij betekende dat altijd lezen. Met als gevolg, dat ik voor mijn toelatingsexamen voor de Dalton- HBS een twee voor rekenen kreeg en naar de zevende klas van een gewone lagere school aan de Zonnebloemstraat moest om alsnog te leren rekenen. Ik wist na de zesde klas via het Montessorimateriaal namelijk wel wat blokken, matjes en staafjes waren, maar niet wat kubussen, oppervlakken en lengtes waren.

In de eerste klas van de lagere school op de Abeelstraat had ik juffrouw Hoogendam. Niets kan ik me meer van haar herinneren. Behalve dat ze ging trouwen en de hele klas uitnodigde op haar bruiloft. Ze trouwde met ene meneer Opstelten. “Hoogendam-Op Stelten, hoe hoog is dat wel niet?”, grapten we dan. Vanaf de derde tot de zesde klas kregen we meester Van Praag. Vier jaar lang dezelfde meester. Dat was wel heel bijzonder. Meester Van Praag zelf was ook bijzonder. Een kleine, gezette Antwerpse jood die ons al vroeg leerde dat we, of we dat nou wilden of niet, in een buitengewone wereld terecht waren gekomen vol cultuur, strijd, liefde en haat.

En of we er nou aan toe waren of niet, we oefenden hele stukken uit klassiekers zoals Cyrano de Bergerac en ontdekten Amerika op een van hardboard geconstrueerd achterdek dat een schip moest voorstellen, dat maandenlang op de Atlantische oceaan had gedobberd. Al die oefeningen resulteerden tijdens ouderavonden uiteindelijk in voorstellingen in de gymzaal. Ook nodigde hij een keer de hele klas uit om Matzes-koeken te komen eten bij hem thuis. Daar ontdekten we tot onze stomme verbazing, dat hij er twee vrouwen op nahield.

Weekopening

Vier jaar lang begon de schoolweek iedere maandag met een weekopening. Meester Van Praag draaide dan 78-toerenplaten op zo’n grammofoon die we van die advertentie van His Masters Voice nog wel kennen. Zijn favoriet daarbij was het lied ‘Abide with me, fast falls the eventide. The darknes deepens, Lord with me abide’. Ik ken het nu, zestig jaar later nog steeds helemaal uit mijn hoofd.

En nog steeds komen ook die andere maandagochtendliederen te pas en te onpas bij me op. Zoals het Jiddische: ‘Als der Rebbe Eli Melich, ist geworre sehr, sehr frelich….’ En het melodramatische ‘Ich komme schon durch manches Land, avec que la Marmotte, und immer was zu essen fand, avec que la Marmotte’. Beethoven en Goethe op de lagere school! En dat zonder inmenging van hogerhand! Kom daar nu eens om!

Meester François

Nog meer buitenlandse liedjes kregen we tijdens de Franse les van meester François. Het komt nu ongeloofwaardig over dat onze leraar Frans op de lagere school echt François heette, maar we noemden hem in ieder geval wel zo. Het onderwijs in de Franse taal was facultatief en geschiedde vóór schooltijd. ‘Je suis descendu. Bourdonnant, bourdonnette. Au jardin sou le tilleul’, ken ik ook nog helemaal uit mijn hoofd. Maar wat ‘tilleul’ is, weet ik nog steeds niet. Het was vooral alleen maar mooi.

En ach, natuurlijk ‘Mon Hameau’ (ook van Dalcroze): ‘Quand je pense a mon village. Là bas au val d’Anniviers. Ô lire dondé’. Het moest allemaal zo dramatisch mogelijk. En natuurlijk behoorde ‘Au clair de la lune’, ‘Sur le pont d’Avignon’ en ‘Meunier, tu dors, ton moulin va trop vite’, eveneens tot het repertoire.

Terug van schoolreis

Schoolreisjes heb ik in die periode natuurlijk ook gemaakt. Ik heb alleen geen idee meer waar we naartoe gingen. Wel heb ik nog foto’s dat we ergens op de rand van een zwembad zitten. Of bij een uitkijktoren staan. Maar waar? Het enige dat me bijstaat is, dat we na afloop, vlak voordat de bus weer bij school stopte, onder de stoelen kropen. Zodat de wachtende ouders de indruk zouden krijgen, dat er onderweg iets vreselijks was gebeurd. Waarbij wij ernstig waren getroffen. En dat de bus leeg was teruggekeerd.
Totdat we een keer aankwamen en er nergens wachtende ouders te bekennen waren. Die hadden, zo bleek later, zich om de hoek verstopt. Opdat wij de indruk zouden krijgen dat er iets vreselijks was gebeurd. Waarbij onze ouders ernstig waren getroffen.

Kent u ook nog liedjes of weet u ook nog bijzondere voorvallen uit uw lagere schooltijd?

Mail ze naar: julius.pasgeld@deoud-hagenaar.email

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann