Paul C. Kaiser’s gemengd koor Harmonie

In de vroege twintigste eeuw waren werk en privé nog nauw verbonden; er was nog geen radio of tv en er waren nauwelijks andere afleidingen. De ik-cultuur moest nog worden uitgevonden. Het woord ‘media’ was nog niet ontdekt. Naast de kerk vormden de onderlinge collegiale band en hulp binnen het verenigingsleven van het bedrijf stevige ankers die het leven geborgenheid gaven.

“Wanneer in het personeel van een groote onderneming een opgewekt vereenigingsleven heerscht, pleit dat voor de onderneming én voor haar personeel”, aldus burgemeester De Monchy in zijn voorwoord van het programmaboek voor ‘eene grote nationale zangwedstrijd te Scheveningen’, georganiseerd door de bakkers (ik vond geen vrouwelijke variant) van Paul C. Kaiser in Den Haag.

De vestiging kende een personeelsvereniging (Door Vriendschap Hulp) waartoe – naast een voetbalafdeling – ook een zangkoor behoorde. “De arbeidsvreugde bracht de behoefte met zich mee om zich met collega’s te gaan bekwamen, o.a. in den zang, in het bespelen van een instrument…”

Het koor werd opgericht op 22 september 1929, kreeg de naam Harmonie en telde ongeveer zestig leden. De Harmonie was succesvol, gezien de behaalde bekroningen bij vijf eerdere nationale zangwedstrijden: eerste en tweede prijzen in diverse categorieën. Al bij haar eerste lustrum durfde het bestuur het aan om een grote nationale zangwedstrijd te organiseren voor gemengde, mannen-, vrouwen- en kinderkoren, alsmede voor dubbelkwartetten. Beweegredenen en gevoelens daarbij waren: groot enthousiasme, beschroomdheid, groot nut, genoegen tot uitnodigen, dure plicht, waardige wijze en intens kunstgenot. Wie kent de hedendaagse equivalenten daarvan?

De wedstrijd was uitgesmeerd over vijf weekenden in september 1934; plaats van handeling was het paviljoen van het toenmalige wandelhoofd (tegenwoordig: De Pier) in Scheveningen. Er deden maar liefst 84 zangverenigingen en dubbelkwartetten aan de wedstrijd mee; in totaal zo’n 3.000 zangeressen en zangers! Nogal wat meer dan bij het Eurovisiesongfestival, dat vele jaren later ook in Den Haag werd gehouden.

De koren kwamen uit het hele land en droegen indrukwekkende en idyllische namen: Zang en vriendschap, Willen is kunnen en Kunst verheft. Maar ook: Aurora en Soli Deo Gloria. En wat te denken van het Haagsch Crisis Ensemble?! Er deden trouwens nog meer koren uit de regio Den Haag mee: zo ging het mannenkoor van de Haagsche Politie, Entre Nous, voor de prijzen in de categorie Eereafdeling.

Andere deelnemende koren uit Den Haag heetten: Sonorita, Frans Abt, Arti Vocali, Kunst naar Kracht, Zanglust, Hofstads Mannenkoor, Haagse Tram Mannenkoor, De Acht Zangers (overduidelijk een dubbelkwartet), Wie Zingt er Mee, Crescendo, De Vereenigde Zangers, Scheveningsch Gemengd Koor en Het Laakkwartier. O, o, Den Haag: bestaat er nog één van deze koren?!

De koren waren ingedeeld in zes categorieën. Afdeling 1 t/m 4: Uitmuntendheid en de eerder genoemde Eereafdeling. Er konden vele prijzen worden gewonnen, zoals bronzen medailles, beschikbaar gesteld door de koningin en prinses Juliana (P. C. Kaiser was niet voor niks hofleverancier en koninklijk goedgekeurd). Ook grote bedrijven zoals de Exploitatie Maatschappij Scheveningen, H.T.M., N.S., Meneba en Calvé stelden prijzen beschikbaar.

De Rotterdamse Van der Meer & Schoep’s Bakkerijen (zelf ook deelnemer) stelde fijntjes een Paulabeker in het vooruitzicht. Dit bedrijf had kort na de Eerste Wereldoorlog de Rotterdamse vestiging van P.C. Kaiser – bekend van haar beeldmerk van het meisje Paula – overgenomen en zong fijntjes het lied Goeden Nacht…

Ieder koor zong een verplicht en een zelf gekozen lied. De driekoppige jury kon per koor maximaal 420 punten toekennen. De beoordelingscriteria klinken strenger dan de hedendaagse: samenzang, zuiverheid, ritmiek, uitspraak, nuancering, opvatting en totaalindruk. Het liederrepertoire van de koren was divers, gevoelig en intrigerend: Waar de hei te bloeien staat, Ave Verum (Mozart), Geven en Ontvangen, Laudate Pueri (Mendelssohn), liedekens van Guido Gezelle, Droome-Vrouwe, kom!, Och, kon ik u vergeten, Zonnezotternij en, na De Ruïne, ook nog Het onuitgezongen lied.

Memorabel zijn nog enkele mededelingen van de organisatie aan de deelnemers – omwille van de zangkwaliteit: ‘Het is den kellners uitsluitend in de pauze geoorloofd te bedienen’ en ‘Rooken is streng verboden’.

Jean Kaiser
jean.kaiser@kabelfoon.net

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann