De Javastraat: de straat waar ik opgroeide

Bijna iedereen heeft een plekje dat ooit zo vertrouwd was en nu soms zo vreemd lijkt. De tijd heeft niet stilgestaan en de mensen en bedrijven, die ooit zo bekend waren, hebben plaatsgemaakt voor nieuwe bewoners met jongere herinneringen. Als je geluk hebt, staan de panden uit je jeugd nog overeind. Dat is wel zo in de Javastraat, de straat waar ik opgroeide.

Er hangt een foto bij de snackkiosk van Van der Kraats aan de Wassenaarseweg, dat hun kiosk toont in de tijd dat ik nog kind was. Er staat een tram voor de deur te wachten en ik herinner mij dat dit lijn 7 was, die ook door de Javastraat reed.

Die kiosk van Van der Kraats is één van de drie bedrijven, die er ook in mijn jeugd waren. Een andere is Eijgendaal’s Kantoorvakhandel, destijds gedreven door de heer en mevrouw Varossieau, tegenwoordig met dezelfde bezieling door hun dochter Bianca en haar man.

Inderdaad, ofschoon ik tegenwoordig in Scheveningen woon, koop ik mijn kantoorbehoeften nog graag daar, eet ik met plezier een broodje bij de dochters van de toenmalige uitbater van de snackkiosk en ga ik nog steeds voor mijn medicijnen naar apotheek Nauta – rechts op de foto – ofschoon ze tegenwoordig in de Bankastraat resideren. Aan de kant van Nauta zit op de eerste hoek van de Malle Molen ook nog Boekhandel Van den Berg. Ooit was daar op de eerste verdieping eveneens een bibliotheek gevestigd, waar ik voor het eerst boeken leende.

‘De Kopjeswinkel’
Zo ik iets ben, ben ik een nostalgicus en gelukkig behept met een vrij goed geheugen. Zo weet ik nog dat 115549 en 600569 de telefoonnummers waren van mijn ouderlijk huis aan de Javastraat 138. Wij woonden boven ‘de kopjeswinkel’ van Cune – links op de foto hangt hun lichtreclame aan het hoogste pand van het laatste blok.

Het was een warm thuis in een gezellige winkelstraat. Aan onze kant van de straat had je de siersmederij van Han Hendriks, de platenzaak Radio ErHa, Cune, het boekenantiquariaat van meneer en mevrouw Van der Waarde, de lederwarenzaak van Delgeijer en de tabakswinkel van Drenth. Elke winkel was bijzonder voor mij.

Han Hendriks had achter ons huis zijn eigenlijke smederij en daar keek ik vaak geboeid naar het spel van ijzer en vuur. Het slaan van de hamer op het roodhete metaal, de grote tangen die er vormen in draaiden en het blussen in water was indrukwekkend. Bij ErHa haalde ik wekelijks een gedrukt exemplaar van de Veronica Top-40 en ik kocht er ook mijn eerste cassetterecodertje; merk Remco, type 1005.

Delgeijer

Meneer en mevrouw Van der Waarde waren lieve oude mensen. Bij hen leerde ik hoe lekker oude boeken ruiken. We mochten er altijd rondkijken en soms kregen we een boek mee; zomaar, om te lezen en te houden. Bij Delgeijer deed ik vooral aan ‘window shopping’. De etalage met al die prachtige tassen spraken tot de verbeelding en als de deur openging, kwam de aangename geur van het leer me tegemoet. Bij Drenth, op de hoek met de Balistraat kocht ik sigaretten voor mijn moeder. Eerst Laurens 10 en later Roxy Dual Filter.

In de Balistraat woonden de meesten van mijn vriendjes. Op nummer 21 de familie Kepel, waarvan ik vooral optrok met de drie jongste zoons Frans, Robin en Johnny. Aan de overkant op nummer 10 woonde een oude gezette dame: mevrouw Hiddink. Voor haar deed ik wel eens een boodschapje en kreeg dan soms een dubbeltje als beloning. Op nummer 18 woonde mevrouw Kneteman met haar vier zoons Peter, Harold, Ted en Erwin. Ook bij dit gezin trok ik het meeste op met de jongste zoons. Balistraat 7 was het adres waar de groentewinkel van Fris zat. Niet alleen kwam hier dagelijks onze verse groente en fruit vandaan, ook Ranja en Exota werden daar betrokken.

Op de andere hoek van de Balistraat – nog steeds aan mijn kant van de Javastraat – zat destijds de drogist Landaal. Daarnaast bevond zich een herenmodewinkel, waarvan de naam mij nooit duidelijk is geweest. Thuis werd hij namelijk aangeduid als ‘het mannetje’. Nog een deur verder was een walhalla: de winkel van Verkade. Met het dubbeltje van mevrouw Hiddink spoedde ik mij altijd daarheen, om een zakje koekkruim te halen. Net voorbij Verkade was een radio en televisiewinkel gevestigd onder de naam Duivekamp. Ik heb daar uren gekeken naar de eerste kleurentelevisie, die constant aanstond en meestal testbeeld vertoonde.

Nutsspaarbank

Op de eerste hoek met de Malle Molen was een vestiging van de Nutsspaarbank, waar ik trouw op regelmatige tijden mijn metalen spaarpotje ging legen. Een vervelend goed gefabriceerd spaarpotje overigens, want eenmaal ingeworpen muntjes konden er niet meer worden uitgehaald; ondanks tientallen verwoede pogingen. Net voorbij de Malle Molen zat de wijnhandel Richters. Belangrijker dan de vloeibare alcoholica die daar werd aangeboden, was voor mij het feit dat ze Riedel verkochten, een frisdrank met veel prik. Er was een aparte sleutel beschikbaar om de strakke geribde dop te kunnen openen.

Verderop aan dezelfde zijde, herinner ik mij nog de handwerkzaak Casa Lana, de slagerij Straathof, Frank Damesmode en de fotowinkel Melchers. Zowel de oude als de jonge heer Landwehr repareerden keer op keer met engelengeduld mijn eerste (plastic) cameraatje. Melchers zat nagenoeg op de hoek van het Nassauplein. Schuin aan de overzijde zit de Nassaulaan, waar ik op de Haagse Schoolvereniging lager onderwijs genoot. Om naar de overkant van de Javastraat te komen, maakte ik gebruik van de diensten van mevrouw Mierer, die als klaarover bij de hoek met de Surinamestraat talloze kinderen hielp oversteken.

Familie Sluiter

Aan die oneven zijde van de Javastraat was op de hoek van de Koninginnegracht de autoshowroom van Jaguar gevestigd. In hetzelfde blok kan ik mij ook nog de bontwinkel van Van Wordragen herinneren, net als de handel in levensmiddelen Centra/Van Willighagen, Kapsalon Van Ooijen, de bakproductenzaak Frisia – waar een dubbeltje van mevrouw Hiddink ook wel eens werd omgezet in kandij – en een sigarenwinkel. Eerst werd deze bestierd door een oudere dame, later door de familie Sluiter; met de zoons Ton en Cor trok ik regelmatig op.

In het tweede blok vanaf de Koninginnegracht zat op de eerste hoek de zuivelhandel van Oudshoorn. Daarnaast de fietsenwinkel van Kamp, waar mijn eerste fiets werd aangeschaft en weer een pand verder de slagerij Van der Burg, voorheen Bol. Links in de slagerij was een loket, waar je de rechts bestelde waren moest afrekenen. Op het eerste hoekje van de Malle Molen zat één van de drie damesmodezaken van Klein. Waar de andere twee precies zaten weet ik niet meer, maar wel aan die zijde van de straat.

Banketbakker Streng

In het blok tussen Malle Molen en Frederikstraat zaten, naast de eerder genoemde boekhandel en apotheek, eveneens de levensmiddelenwinkel Frankenmolen en sportzaak Dekker. Van het blok tussen de Frederikstraat en Schelpkade staan mij vooral de bloemenhandel Barmentloo, banketbakker Streng (met een snackbarretje ernaast) en het Chinees-Indische restaurant King Do nog bij. Dit restaurant was hier tot voor kort nog gevestigd. Destijds was het noodzaak om voor afhalen, je eigen pannen mee te nemen. Saté kreeg je mee in een leeg blik, waarin fruit had gezeten.

Koos

De Javastraat, mijn straat. Ik loop er nog graag af en toe doorheen. Soms ga ik ook dat stukje Balistraat in en staar dan door het hek naar de brede poort waar we vroeger voetbalden. Aan het eind links zat een fietsenstalling, waar een zekere Koos ook repareerde. Hij bewaakte eveneens het achtergedeelte waar auto’s geparkeerd stonden. Het was voor ons de sport om stiekem langs Koos te glippen en deze nieuwe wereld te verkennen. Als Koos het in de gaten kreeg, kwam hij ons achterna en deed hij verwoede pogingen om ons met zijn – wat wij noemden – maat 66 schoenen te schoppen. Daarna duurde het altijd even voor we het weer durfden te wagen.

Ik sta nog wel eens voor mijn ouderlijk huis en denk dan terug aan de gezelligheid met mijn ouders en mijn twee oudere zussen. Mr. G.B.J. Hilterman besprak op zondagochtend de toestand in de wereld. De avonden brachten we door met spelletjes en grammofoneren; de zomerse dagen op het grote balkon achter het huis. Dat huis, het gezin, de vriendjes en die winkels in de Javastraat vormden voor mij een oase van veiligheid en geluk.

Hans Willink
hwillink1@gmail.com

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageEmail this to someone

Reageren

WP-Backgrounds by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann